Spielberg Saturday (1)
Amblin (1968), Night Gallery: Eyes (1969)

Steven Spielberg is een filmmaker die synoniem staat met Hollywoodfilm en over wie veel gepraat wordt binnen de mainstream cultuur. Op Salon Indien is hij nog nauwelijks besproken, en ik als flink fanaat van de populaire cultuur ga mij nu wagen aan een grootschalig project. Ik zal al het werk van Spielberg dat tot mijn beschikking is (al zijn bekende films en enkele bootlegs van oud en onbekend werk) in chronologische volgorde bespreken en toetsen aan vier factoren. Bij elke film volgt eerst een korte omschrijving en beoordeling op kwaliteit . Omdat Spielberg bekend staat als maker van schmaltzy emotioneel overtrokken “alle-registers-open-inclusief-de-violen”-melodrama ga ik al zijn films beoordelen op de sentiment-factor (gevolgd door de score in de Sentimeter. Slechte grap, ik weet het). Omdat Spielberg er ook een handje van heeft om onverwacht grimmige momenten of zelfs films aan zijn repertoire toe te voegen is er ook de Grimmeter, met een beschrijving van de algehele sfeer van de film en de grimmige scènes. En omdat Spielberg bekend staat als de ultieme filmmaker van de zomerblockbuster wordt elke film ook getoetst op zijn popcornfactor in de popcornmeter; hoeveel explosies, hoeveel autoachtervolgingen, hoeveel vuurgevechten, hoeveel gladde jongens en rondborstige dames zitten er in de film en hoe highconcept zijn de ideeën in de film? Oftewel, hoe meeslepend is de film, en hoe luidruchtig. Laten we in dit artikel helemaal beginnen bij het begin, bij Spielbergs korte film Amblin’.

Amblin’ (1968)

Een jonge, mannelijke, lifter raakt bevriend met een andere, vrouwelijke, lifter, en samen proberen ze te overleven in de hitte van de woestijn. Liefde bloeit, en de woestijn wordt steeds warmer. Uiteindelijk is daar de bevrijdende zee. Het is een dun plot, maar Spielberg houdt het interessant met zijn oog voor goede shots en interessante hoeken. De montage is een stuk ritmischer en experimenteler dan in Spielberg’s latere werk, en ook de afwezigheid van dialoog is opvallend. Het is een typisch debuut van een jonge filmmaker, die nog volop experimenteert met het medium, en niets laat zien welke richting Spielberg zich later op zou ontwikkelen. Spielberg op zijn meest ingehouden.

Ook op het gebied van drama blijft de film vrij ingehouden. De wanhoop bij de twee komt nooit tot hun pieken, en de enige emotionele piek is de bevrijding van het zeewater. Op dat moment komt slechts de emotie aan de oppervlakte, maar verder is het een nogal introvert filmpje, wat versterkt wordt door het gebrek aan dialoog en emotieloze charismaloze acteurs.

Voor nare momenten moet je ook niet in deze film aanwezig zijn. De wanhoop van de woestijn komt nauwelijks tot uitdrukking, maar zoals gezegd, de film is mooi geschoten. Helaas geen onthoofde apen of moorddadige haaien in deze film.

Een blockbuster is dit zeker niet. Dit is een totaal a-typische Spielberg waarbij het plot in vier woorden samen te vatten is: Lifters in de woestijn. Het is interessant te zien waar Spielberg vandaan komt en welke totaal andere weg hij is ingeslagen. Het filmpje is wel entertainend, maar de popcorn kan achterwege blijven, ook vanwege de korte speelduur.

Night Gallery: Eyes (1969)

Joan Crawford is een blinde, harteloze vrouw die de ogen van een man met flinke schulden overkoopt voor een experimentele oogoperatie. De operatie is slechts zodat ze voor 14 uur kan zien, langer kunnen vreemde ogen niet door het lichaam getolereerd worden zonder afstoting. Toch is ze bereid een man voor het leven blind te maken, voor een aantal uurtjes genot.

Dit segment uit een pilot voor een tv-serie was gebaseerd op een idee van Rod Serling, bedenker van The Twilight Zone, dus het valt te verwachten dat er een grote twist in het verhaal zit. Daarin zit ook de kracht van dit segment. Het is heerlijk Joan Crawford als vanouds er op los zien te schmieren terwijl ze haar bekomst krijgt. Ze is even krachtig als ze altijd is geweest, en ze straalt nog steeds die kille glamour uit. Ze acteert op de toppen van haar kunnen, en wordt geholpen door een goed script.

Maar dit is meteen ook het segment waar Spielberg’s visuele kwaliteiten uitkomen. Ook hier experimenteert hij er op los met technieken, die hier en daar gedateerd en cheesy zijn, maar op andere momenten het verhaal flink kracht bij zetten. Niet alles werkt even goed, en de film is grotendeels ingehaald door de tijd, maar als vingeroefening voor Spielberg en speelterrein voor Grande Dame Crawford werkt het wonderwel.

Sentimenteel is de film niet te noemen, maar het basisgegeven wordt uitgemolken op al zijn drama. Crawford is een prachtig dader/slachtoffer-figuur in deze morality tale, en terwijl haar lot terecht is komt er toch wel een vleugje medelijden om de hoek kijken.

Nee, geen Schindler’s List-drama of Jaws-gore hier, maar het basisgegeven is heerlijk grimmig en de uitkomst voor niemand prettig. Het is een typisch geval van boontje-komt-om-zijn-loontje, en Crawford haal net dat beetje meer drama eruit. Het idee had grimmiger uitgewerkt kunnen worden, maar Rod Serling is niet voor niets de koning van de bad-endings.

Dit is Spielberg die voor het eerst laat zien hoe hij zijn publiek tot in het uiterste kan bespelen. Hij trekt alle registers open om zijn publiek te pleasen, zowel visueel als in de acteursregie. Dit is Spielberg’s eerst ticket to Hollywood en laat duidelijk de richting zien die hij later op zou gaan.


Onderwerpen:


3 Reacties

  1. Verhoeven

    Grappig concept.

  2. Kyrill

    Ja erg leuk concept! Ben wel benieuwd naar die twee geraakt!

  3. Ludo

    Sentimeter, ik vind ‘m leuk :) (Grimgraad, Mais-eter, naah)


Reageer op dit artikel