Spielberg Saturday (2)
LA 2017 (1971), Murder By The Book (1971), Duel (1971)

In deze tweede editie van Spielberg Saturday worden drie films besproken. Alledrie zijn tv-producties. Een standalone-aflevering van een tvserie, een pilotaflevering van een tvserie en een tvfilm die ook de grote schermen haalde.

The Name of The Game: LA 2017

The Name of The Game is een televisieprogramma met een aantal protagonisten die elke aflevering een losstaand verhaal beleven. De serie schipperde tussen verschillende genres, elke aflevering een speelplaats om nieuwe verhaalsoorten uit te proberen. Spielberg maakte dan ook een aflevering die afwijkt van de rest van de serie door een Science Fiction verhaal te vertellen. De hoofdpersoon die de rest van de afleveringen zich gewoon in deze tijd bevind, komt in deze aflevering terecht in het Los Angeles van 2017 waar smog een dodelijk gevaar is, en de regering het volk bestuurt op een manier waarop Big Brother trots zou zijn geweest. Het is een thematische tegenhanger van THX 1138, van Spielberg’s maatje Lucas, zonder de visuele flair, vanwege het beperkte budget. Het toont aan dat Spielberg opzich creatief omgaat met budgetbeperkingen, in een L.A wat geruduceerd is tot een eindeloze rij corridors, maar echt tot leven komt het niet. Zeker niet omdat het vooral een film is van veel-lullen-weinig-actie. Spielberg zou zo’n dystopische setting later stukken beter aanpakken in Minority Report.

Helaas, na het zien van deze aflevering verlangde ik naar de schmaltz van The Terminal, het sentiment van E.T. Er gebeurd namelijk in deze aflevering niks enerverends. Er is zelfs geen slowmotion-scène of orkestrale score. Het stempel van Spielberg is vrijwel afwezig, en dat zorgt voor een kille ervaring. Het past misschien bij het thema, maar enige binding met de personages is vrijwel onmogelijk.

Het is een dystopie, maar een waar alle martelingen netjes achter gesloten deuren gebeuren. Helaas. Maar toch is de dystopische sfeer hier en daar wel aanwezig, hoewel het niet sterk genoeg wordt aangezet. Voor een dystopische samenleving is het erg mild.

Zoals gezegd, het is allemaal vrij saai, wat te maken kan hebben met het budget. Dit is zondermeer het meest saaie project van Spielberg. Ooit.

Columbo: Murder by the book

Spielberg begon naam voor zichzelf te maken als kwaliteits tv-regisseur. Zo’n naam zelfs dat hij de allereerste aflevering mocht regisseren van een nieuwe tv-serie die tegenwoordig bekend staat als een uitstekende detectivereeks. Peter Falk is Columbo, een inspecteur die door zijn oog voor detail vele zaken oplost. Net als in een gemiddelde Columbo-aflevering zien we in Murder By The Book eerst de dader de moord plegen en weten we als kijker dus meer dan inspecteur Columbo. In deze aflevering ligt de focus meer bij de moord dan bij Columbo, iets wat later zou veranderen. De dader past perfect bij de introductie tot een nieuwe misdaadserie, aangezien de dader in dit geval een thrillerschrijver is die zijn schrijfpartner over de kling jaagt. Deze schrijver heeft de moord perfect uitgekiend, en een groot deel van het plezier van deze aflevering is uitvogelen hoe Columbo de moord oplost.

Spielberg is duidelijk in zijn element binnen het detectivegenre, een genre waar hij helaas niet meer naar terug zou keren, maar wel naar zou verwijzen in de Indiana Jones-reeks (een archeologische detective, als het ware). Hij laat de camera lustig over alle details zwieren, de camera invallend voor de blik van een detective. De mise-en-scène is betrekkelijk karig, maar in het cameragebruik zie je de hand van Spielberg terug. Meer nog in het sounddesign. Regelmatig worden scènes begeleid door slechts de doffe klanken van een typmachine, en deze keren ook terug in de muziek. Ook komt er een aantal keer ironische beeldrijm voor, iets wat Spielberg in zijn blockbusters zou verfijnen. Ook al is de detective een betrekkelijk ingehouden genre, Spielberg weet het beste er uit te halen.

In zijn vroege tv-werk keert nauwelijks de sentimentele kant van Spielberg terug. Slechts de vrouw van het slachtoffer zorgt voor wat biggelende tranen op het scherm. Haar scènes met Columbo zijn sterk.

Wat nog het meest schrijnende aan deze aflevering is, is het karige motief voor de moord. Ook de focalisatie met de moordenaar is vrij ongewoon (iets wat later in de serie minder voorkomt). Waar in de rest van de Columbo-reeks de fun voortkomt uit het feit dat Columbo de misdadiger te slim af is, ligt een zeer groot deel van de spanning ditmaal in het potentiele ontkomen van de moordenaar. Spielberg leent van Hitchcock. De scènes waarin de moordenaar de moord probeert te verdoezelen doen herinneren aan Psycho. Wederom hopen we dat de moordenaar ermee wegkomt, even onze morele kanttekeningen aan de zijlijn plaatsend. Bloed blijft echter achterwege.

Het hangt er van af of je van detectiveverhalen houdt. Ben je Cluedo-foob dan kun je beter wegblijven, anders kun je hier je lol op.

Duel

Duel is een voor tv gemaakte film gebaseerd op een kort verhaal van de in filmland steeds populairder wordende Richard Matheson (I Am Legend en The Box zijn recente voorbeelden van op Matheson’s werk gebaseerde films). Het is een enorm High-concept idee: een automobolist wordt op de hielen gezeten door een gigantische roestige olietanker die de automobilist koste wat koste dood wil hebben. We kijken deze gehele, voor televisie gemaakte productie, mee met de automobilist. Voor hem, en dus voor de kijker, is de trucker die hem terrorisseert volledig anoniem, waardoor het lijkt of de truck een entiteit op zich is geworden. Dit anonieme kwaad duikt later in andere vorm op in Jaws, waar ook het echte gevaar grotendeels buiten beeld blijft. De keuze om alles vanuit de automobolist te vertellen is een goede, als is de voicover soms ietwat opdringerig. Toch is deze film het ultieme voorbeeld van een uitstekend uitgewerkte thriller, waarbij het kat en muisspel visueel briljant uitgespeeld en gemonteerd wordt. Dat de actiescènes daarnaast ook nog eens spannend zijn is mooi meegenomen, zeker als je bedenkt dat deze voor tv bedoelde film met een redelijk beperkt budget te maken had. De film was zelfs zo’n geslaagd product dat deze alsnog een kortstondige bioscooproulatie kreeg. Spielberg’s naam als vakentertainer was geboren.

Het sentiment wat in latere producties steeds vaker opduikt is hier nog grotendeels afwezig, al is het wel een bewuste keuze van Spielberg ons alleen de visie van de automobilist te laten zien, soms zelfs door letterlijk in zijn gedachtenwereld te kijken. Dit is één van de vele, en de eerste van de gewone mannen in gevaar die Spielberg later emotioneel perfect weet uit te spelen.

Geen bloed en ingewanden, of emotionele klappen, maar wel een uitstekende Spielbergthriller die de wanhoop van de protagonist erg spannend en meeslepend weet te maken. Een van Spielberg’s spannendste films.

In Duel laat Spielberg voor het eerst zijn volledige potentie zien, en dit is naast Jaws de spannendste van zijn films. De actie is adrenalineverhogend, en het is voor de kijker soms tergend hoe de protagonist de trucker maar niet van zich af weet te schudden. Dit is de film die het kat-en-muis-spel definieert, en die navolging zou vinden in vergelijkbare films als het meer horrorgerichte Jeepers Creepers en tiener-“remake” Joy Ride. Het is hier echter Spielberg die een voor altijd een klassieke monstertruck neerzet, en het is jammer dat Spielberg niet vaker dit soort kleinschalige thrillers maakt.


Onderwerpen:


4 Reacties

  1. Kaj van Zoelen

    Geweldige reeks tot nu toe, zowel qua concept als uitvoering.

  2. Theodoor Steen

    Bedankt. Ik had heel veel plezier in het kijken en herkijken en het schrijven van de stukjes. Mijn favoriete bezigheid bleek echter het maken van de tekeningen, waar ik erg trots op ben.

  3. Kimon

    Tekeningen zijn echt prachtig gedaan. Volgens mij heb je er ook veel tijd in gestoken, met name die vorige.

  4. theodoor

    Jep, in de tekeningen is veel tijd gaan zitten. Ze zijn niet allemaal even goed, maar er komen er zeker nog een aantal mooie aan. Bedankt voor het comploment.


Reageer op dit artikel