Spielberg Saturday (5)
Raiders of the Lost Ark (1981), E.T (1982), The Twillight Zone (1983)

Drie films, twee klassiekers. Spielberg bevestigt zijn reputatie als klasseregisseur. De twee iconen die hij neerzet zijn tijdloos. De ene werd het logo van Spielberg’s productiebedrijf, de ander kreeg drie vervolgen. De derde film, een segment in een compilatiefilm, ging roemloos ten onder. En terecht.

Raiders of the Lost Ark (1981)

Indiana Jones is een icoon geworden, en dat is niet voor niks. De man is een karakter zonder enige diepgang, maar de fedora, de zweep en de attitude maken veel goed. Raiders of the Lost Ark is een film die alles toont wat Spielberg in 1941 al uitprobeerde: het mixen van verschillende filmgenre’s, sidegags, het mixen van actie en humor. Ook is het een terugkeer naar de sfeer van de ouderwetsche serials en de matinees. Het is een film die bestaat uit puur plezier en die films moeten er ook zijn. Zoek je puur entertainment dan moet je niet verder zoeken. Dit is een film die terugkeert naar het aloude schooljongensboek-avontuur, met Indiana Jones als iconische held, bijbels epos, nazi’s, mooie vrouwen, exotische locaties. Het is het archeologische antwoord op James Bond. In de film zit de zin “I’m making things op as i go”, en je hebt het idee dat Spielberg dat ook doet. Het verhaal is namelijk flinterdun, maar dat is juist de sterke kant van de film. Het is epische actie die alle kanten op schiet en die constant speelt met de verwachtingen van het publiek. Het gebrek aan verhaal is juist onmisbaar voor de vrijheid van deze film, en dat maakt deze film zo plezierig.

Er zit één klein moment in de film waarin Indiana Jones meer wordt dan de coole actieheld. Het moment waarop Karen de wonden van Indy verzorgt is zo’n typisch Spielberg moment waarin drama overschakelt in humor, en waarin het kleine moment niet in de weg staat van de actie, maar integraal erin verweven zit.

Tot het laatste kwartier is Raiders of the Lost Ark een heerlijk schooljongensboek-avontuur, een film waar iedereen en zijn kleine zusje van kan genieten. Tot de geesten van God de nazi’s veranderen in levende kooltjes, en de huid van Belloq wegsmelt als kaasfondue. Spielberg zorgde hiermee voor de invoer van een nieuw ratingsysteem, dus ja, voor een avontuur voor de hele familie scoort deze aardig hoog op de grimmeter.

Zonder Indiana Jones had deze popcornmeter niet bestaan. Dit is de ultieme film om popcorn bij te eten. Dit heeft zoals gezegd nazi’s als schurken, mooie vrouwen, exotische locaties en tonnen vol actie. En een iconische actieheld. Als James Bond synoniem staat met de popcornfilm, dan is Indiana Jones een goede derde. Na Star Wars.

E.T.:The Extra-Terrestrial (1982)

Het probleem met het beoordelen van de kwaliteit van E.T is dat deze op geen enkele wijze meer objectief te beoordelen. Voor mij, en met mij velen, is E.T het toppunt van jeugdsentiment, en hoewel de film niet geheel de tand des tijds heeft doorstaan is het nog steeds zo’n grote jeugdherinnering dat je graag door de fouten heenkijkt. De oudere broer van Elliot is bijvoorbeeld een heel naar mannetje en Gertie is eigenlijk een irritant opdondertje, en Spielberg’s gebruik van licht neigt hier en daar toch echt naar kitsch, maar het is allemaal zo meeslepend. E.T wordt van een rubberen pop een echt karakter en dat is een van de grootste verdiensten van de film.

De verhaallijn over een verdwaalde Alien is zoals eerder in een artikel betoogd ook te lezen als een christusparabel, maar bij een recente herkijk viel me op dat de film vooral lijkt te gaan over opgroeien. Misschien dat daardoor de film bij zoveel (voormalig) kinderen hoog in aanzien staat: de film is eerlijk over goede en minder goede kanten van het kind zijn, van irritante broertjes en zusjes tot het “huisdier”dat overlijdt, tot moeders die toch niet zo perfect blijken te zijn als je altijd dacht, maar ook gewoon mensen, maar ook het gevoel dat alles een avontuur is, de wereld een plaats is waar nog alles ontdekt kan worden en magie nog werkelijk bestaat.

Een parabel voor de gemakken en ongemakken van het kind zijn kan omslaan in nostalgisch sentiment, en deze film baadt er schaamteloos in. De manipulatieve momenten waarin E.T dood gaat heeft menig kinderhart doen breken, maar ook de glorieuze odes aan het kind zijn zijn wel erg glorieus. Dit is Spielberg op zijn sentimenteelst, en we zouden het niet anders willen.

E.T gaat dan wel dood, maar dit gaat niet veel verder dan het drama in een gemiddelde Disney-film. Bambi’s moeder kwam bijvoorbeeld niet terug… dus jammerende kindjes, niet zeiken, ook ik kwam na veel therapie over mijn Bambi-trauma heen. Overigens is dit naar mijn weten de enige kinderfilm die heelhuids wegkwam met het scheldwoord penis-breath.

Popcorn hoeft niet alleen te gaan om autoachtervolgingen (al zitten deze wel in de film), maar om allerlei vormen van publieksvriendelijk entertainment. Melodrama hoort daar ook bij, en fantastische elementen, grootste special effects, kindvriendelijk karakters en humoristische terzijdes ook. Publieksvriendelijker dan E.T wordt het bijna niet, en de popcorn smaakt bij zo’n film nog steeds erg goed. Familiefilm op zijn best.

Twilight Zone: The Movie (Segment “Kick The Can”)(1983)

Hoewel dit segment uit The Twilight Zone gebaseerd is op een eerdere aflevering van The Twilight Zone past dit segment niet echt bij de rest van de film. Waar de andere segmenten zich richten op spanning en actie richt dit segment op drama en nostalgie. Wat dat betreft lijkt dit segment op maat gesneden van Steven Spielberg. Een oude man tovert de rest van de bejaarden in het bejaardentehuis terug naar kinderen, op hun verzoek, maar leert ze ondertussen een les over “oud zijn maar toch nog jong van geest kunnen zijn”. Ja, echt. Het is allemaal ongelooflijk over the top, en het verhaal bestaat uit niks anders dan moraal. Daarnaast maakt Spielberg gebruik van een van de kwalijkste clichès in de vorm van The Magical Negro (voor uitleg verwijs ik u door naar google). Ook de regie is weinig bijzonders, waarbij vooral de lichtregie van Spielberg op de zenuwen begint te werken. Alles baadt in een gouden gloed en het maakt de boel zeker niet minder kitscherig. Onverwacht dat Spielberg het minste segment aflevert in Twilight Zone: The Movie.

Oudere mensen die wijsheden spuiten over ouderdom en eeuwige jeugd, over het verlangen weer jong te zijn, en die als ze weer jong zijn boomhutten bouwen en voetballen alvorens te besluiten dat ze best als oude mensen nog jong van geest kunnen zijn… dat is niet sentimenteel toch?

Ouderen en jonge kinderen. Hoe grimmig denk je dat Spielberg het zal maken? Subversiever dan een enkele opmerking over bejaardenseks wordt het niet.

Het speelt ontzettend in op de tranentrekkers, het is dus Spielberg op zijn meest commercieel. Ik verwacht echter niet dat veel mensen ontzettend ge-entertaind zullen worden door de film, en popcorn zal men zeker niet eten nadat het glazuur van de tanden is gesprongen.


Onderwerpen:


2 Reacties

  1. Erwan

    Ik vind “Raiders” nog steeds de ultieme Hollywood actie-avonturenfilm. Hulde aan Spielberg dat hij zoveel actie, die ook nog eens onvergetelijk is, in twee uur weet te stoppen. Dat daarbij het verhaal sneuvelt, zoals je al terecht opmerkt, neem ik graag op de koop toe. Ook erg leuk dat je refereert aan de EHBO scene tussen Indy en Marion, ik lig nu nog steeds dubbel bij die oerkreet! “Raiders” is zonder meer mijn favoriete Spielberg (met afstand) en zo’n film die na 100 keer nog steeds even leuk is. Ik ben het trouwens qua doodskopje niet eens met je. Ook voor het laatste kwartier zitten er genoeg enge en ranzige scenes in: die over-the-top scene met al die dode mensen en slangen, de vrij brute shoot out in de Nepalese bar of het moment van de propeller; toch ook niet voor “de familie” dacht ik zo.

    En qua E.T. heb je zeker gelijk. Jij had dan Bambi, ik heb echt tranen met tuiten moeten huilen om al die scenes al valt ook zeker hier John Williams te prijzen! Overigens heb ik als volwassene nog steeds moeite het droog te houden bij E.T.

  2. Kaj van Zoelen

    Ik vond E.T. als klein klein jochie verdomd eng. Dat hoofd… en die vingertjes…


Reageer op dit artikel