Top 10 Stephen King-verfilmingen (1/2)

2 april 2011 · · Lijst

De werken van Stephen King zijn tientallen malen verfilmd. Hoewel vele kritieken op King’s werk terecht zijn heeft hij toch een aantal uitstekende horrorromans op zijn naam staan. De verfilmingen kennen vaak dezelfde zwaktes en sterktes van King zijn romans, maar in de vertaling van boek naar film gaan er ook nog extra dingen mis. Zo heeft King er een handje van zijn monsters vaak deels onbeschreven te laten, de mogelijkheid aan de lezers latend om het monster grotesker en minder grotesk te maken. Wanneer men dit vertaalt naar film moet het kwaad zichtbaar gemaakt worden, in plaats van vertrouwen te stellen in de fantasie van de lezer. Ook heeft King de neiging Deus Ex Machina’s en té bizarre plottwisten toe te voegen aan zijn werk, en in de handen van een mindere regisseur (Mick Garris) levert dit pijnlijke momenten op. Zeker als Mick Garris de curiositeiten van King met een beperkt budget tot leven probeert te toveren kan dit de tenen ernstig doen krommen. Het budget van een (horror)-schrijver is in wezen onbeperkt, een filmmaker dient zich te behelpen met goedkope cgi. Iets dat de meeste King-verfilmingen geen goed doet. Van de ruim veertig King-adaptaties zijn er slechts iets meer dan tien die scoren op de kwaliteitschaal. Hier volgt een top tien, in twee delen:

10. The Mist (2007)
The Mist is niet een van de sterkste Stephen King-verfilmingen, maar kent toch een solide premisse. De mist die een stadje onderdompelt herbergt vreemde monsters en creaturen, en binnen in een supermarkt breekt er een strijd uit tussen de overlevenden. De parabel over intolerantie is wel erg kort door de bocht, net als de platitude dat de mens zelf het grootste monster is. Ook het acteerwerk is duidelijk aangesloten op de metaforische lading, waardoor de personages niet tot leven komen als echte mensen. Wat The Mist echter onderscheidt van het gros van hedendaagse horror is de bijna klassieke benadering van sfeer. De mist lijkt weg te komen drijven uit een Universal-horror film, en regisseur Darabont creëert voornamelijk spanning uit wat we niet zien. Niet voor niets sprak Darabont zijn wens uit om de film in zwart-wit te willen maken (wat genegeerd werd door de studio), als ode aan de horror waarmee hij opgroeide. Mooiste moment is het Lovecraft-achtige reuzenmonster wat slechts in nevelen gehuld blijft en meer imponeert dan angst aanjaagt. En hoewel het einde teert op de onsubtiliteit van de rest van de film toont het wel duizend maal meer ballen dan het open einde van de novelle.

9. Misery (1990)
Stephen King blinkt uit in zijn wat ingehoudener werken, waarbij de horror voortkomt uit het alledaagse en niet uit waanzinnige bovennatuurlijke creaturen. Misery is dan ook een van zijn sterkste boeken, zeer adequaat verfilmd door Rob Reiner. Rob Reiner is niet de meest interessante regisseur als het op dingen als kleurgebruik, camerawerk en montage aankomt (al zijn deze allen degelijk), maar toont zich een uitstekend acteursregisseur. En dat is net wat dit verhaal nodig heeft. De horror van een gestoorde vrouw die haar idool gevangen houdt werkt zo sterk door het acteerwerk van Kathy Bates en James Caan. Eerstgenoemde houdt haar krankzinnige feeks binnen de grenzen van het acceptabele, maar weet genoeg te hinten naar zeer gestoorde onderlagen in haar modderige en afwezige geest. Het is nog net geen schmieren, en door gevaarlijk dicht tegen de grens aan te acteren is de rol van Kathy Bates zo memorabel. James Caan is een sympathieke kapstok voor het publiek om hun angst aan op te hangen. Wat uit had kunnen monden in hysterische angst of laconiek zelfmedelijden blijft door het acteerwerk van James Caan afwezig Hij is angstig, maar moedig, hij is lijdzaam zonder in een slachtofferrol te duiken, en weet door sterk acteerwerk te hinten naar een opborrelend plan waar het script pas later aan toe komt.

8. Christine (1983)
Het is niet altijd raadzaam om King-boeken te strippen van hun absurde elementen. In het geval van een boek over een demonische auto kun je het verhaal maar tot zover omtoveren tot een realistisch relaas. John Carpenter, koning van cult, omarmt gelukkig de cheese in Christine. Wanneer een nerd in het bezit komt van een demonische oldtimer brengt dat ook veranderingen teweeg in zijn eigen identiteit. Carpenter laat de ontwikkeling van Arnie spiegelen aan de ontwikkeling van Jim Stark in Rebel Without A Cause. De anti-autoritaire houding, het snelle leven, het iconische rode jasje, Arnie omarmt zijn innerlijke James Dean. Het hilarische, en dit lijkt Carpenter volledig te beseffen, is dat deze rebelse houding uit de fifties redelijk absurd staat in de eighties. Christine is meer dan alleen de horrorfilm over een demonische auto, het is ook een coming-of-age-drama van een jongen die erbij wil horen, en zich daardoor ontwikkelt tot een rebel, maar daardoor nog steeds hopeloos uit de toon valt binnen zijn omgeving. Het is de zelfbewuste knipoog die het mogelijk maakt de uitzinnige aspecten van de horror te accepteren.

7. The Dark Half (1993)
George A. Romero omarmt in The Dark Half ook de pulp, al is dat niet altijd even zelfbewust. Het verhaal, over een schrijver die geteisterd wordt door zijn eigen pseudoniem in de vorm van een kwaadaardige alter ego, verwordt in de handen van Romero een uitzinnig schmierfestijn, met behulp van gedateerde special effects. Het is de ongeremdheid van Romero, in combinatie met de heerlijk knullige make-up-effecten die The Dark Half onweerstaanbaar maken. Het gevoel dat alles mogelijk is binnen deze strijd der literaire titanen zorgt voor een meeslepende en enerverende tocht die constant dreigt uit de bocht te vliegen. Het is tekenend dat de film zich richt op pulp die de respectabele status van de hoofdpersoon letterlijk dreigt te overwoekeren. Het is symbolisch voor een film waarin alle geloofwaardigheid binnen de eerste tien minuten het raam uit gaat, en het slechts genieten is van de creepy spanning, het overdreven acteerwerk en de ongelooflijke twists.

6. Dolores Claiborne (1995)
Dolores Claiborne maakt gebruik van een oorspronkelijk literaire vertelvorm, de flashback, maar vult deze zeer filmisch in. Het verhaal over een journaliste die haar moeder, Dolores Claiborne, moet verdedigen van veroordeling voor een bizar sterfgeval, duikt diep het verleden in. Dat de moeizame relatie tussen moeder en dochter in het heden ongewenste herinneringen aan hun vroegere strubbelingen naar boven brengt wordt vooral filmisch vertelt. Het heden is gefilmd in koel blauw en het verleden in een roestig oranje. De truuk die echter gebruikt wordt is dat scènes moeiteloos in elkaar overlopen, en een personage uit het heden letterlijk terugkijkt op zijn verleden. De kilblauwe hedendaagse toeschouwer van de oorsmeerbruine rot van vroeger. Dit filmische trukje zorgt ervoor dat de, in wezen houterige, flashbackstructuur filmische schwung krijgt. Het is een duidelijk voorbeeld van een stilistisch sterk regisseur als Taylor Hackford, die met het juiste bronmateriaal een uiterst sterk familiedrama kan neerzetten.

Volgende week de top vijf.


Onderwerpen: , , , , ,


2 Reacties

  1. Pascal

    Volgens mij staat er een Z/W versie van The Mist op de dvd uitgave (of een of andere special edition). Lijkt me stiekem best gaaf.

  2. Thiver

    Yep, staat op de tweede disc van de special edition. Ik hen deze uitgave al een jaar of twee in de kast staan zonder deze zwartwitversie te hebben bekeken, maar de algemene opvatting is dat deze superieur is aan de kleurversie, vooral omdat de CGI beter uit de verf komt.


Reageer op dit artikel