De snuivende zakkenvuller en de principiële Jordanees
Nederland volgens Terstall (3): Vox Populi

VoxPopuli2

“Ik heb niet eens een rijbewijs.”
“Oh ja, jij was een groene hè. Maar wel zes keer per jaar op vliegvakantie naar hottentottenland!”

Aangezien Eddy Terstall, die ooit aan een studie politicologie begon, altijd beweerd heeft politieke ambities te hebben lijkt de afsluiter van zijn drieluik het dichtst bij hem te staan qua thematiek en betrokkenheid. Met Vox Populi geeft hij zijn kijk op de politieke verhoudingen en stereotyperingen in de Nederlandse samenleving. Ondanks dat hij het toch niet kan laten zijn eigen politieke visie enigszins opzichtig te ventileren pakt deze film behoorlijk goed uit. Vermakelijk, kenschetsend en schrijnend is het hoe de links-rechts hokjesgeest en daarbij passende cliche’s lijken te kloppen en menig kijker zal veel herkennen in wat de regisseur tentoon spreidt. Terstall baseerde zijn film op een aantal waargebeurde incidenten binnen politiek Nederland in roerige tijden, deze film is daarmee wederom typisch Nederlands, maar of men in het buitenland middels deze film iets van de Nederlandse cultuur zal leren valt te betwijfelen. Niet-kenners van onze parlementaire verhoudingen zullen waarschijnlijk teveel langs zich heen moeten laten gaan.

In deze zwarte komedie zien we hoe twee verschillende sociale lagen middels een relatie tussen Sjef (Johnny de Mol) en Zoë (Tara Elders) in aanraking komen met elkaar. Zoë’s vader is Jos Fransen (Tom Jansen), de overdreven politiek correcte fractievoorzitter van oppositiepartij RoodGroen. Sjef’s vader Nico (Ton Kas) is zijn absolute tegenpool, een recht voor z’n raap Amsterdammer, die het hart op zijn tong heeft en niks van die elitaire ‘zakkenvullers’ in Den Haag moet hebben. Middels hun kinderen komen de twee met elkaar in aanraking en het is met name Fransen wiens ogen geopend lijken te worden door zijn volkse schoonfamilie.

Langzaam maar zeker krijgt Jos meer en meer inzicht van wat er daadwerkelijk speelt bij het volk. Dit gebeurt voornamelijk via Nico, maar ook diens Joegoslavische schoonzoon doet zijn duit in het zakje. Fransen hervormt een aantal van zijn ideëen en spreekt zich eerlijker en opener uit in het openbaar. Hiermee zet hij de verhoudingen binnen politiek Den Haag, waar hij recht tegenover de partij ‘Hup Holland Hup’ staat, op zijn kop. Het is opmerkelijk te zien hoe met name Fransen zijn partijgenoten reageren op zijn hernieuwde ideëen. Terstall karakteriseert hiermee de politiek als vastgeroest in linkse en rechtse stokpaardjes die de boerenwijsheid van de man van de straat (in dit geval Nico) uit het oog verloren lijkt te zijn.

“Ik heb een plan hoe het beter geregeld kan worden, en er hoeft niet eens geld bij”
“Wij zijn RoodGroen: Geen geld bij gezondheidszorg maakt ons onherkenbaar”

VoxPopuli1

Qua verhaal valt Terstall deels terug op de succesvolle aanpak die hij eerder met Simon deed, waar een schuwe en bijzonder beschaafde homoseksuele jongen in aanraking kwam met een nogal incorrecte en joviale alpha-male. In Vox Populi onstaat een vergelijkbare clash. Door een volkse kleurrijke excentriekeling in aanraking te laten komen met een extreem politiek correcte figuur als Fransen onstaat er vanzelfsprekend verwondering bij tenminste één van beide partijen. Dit levert enkele hilarische situaties op maar maakt ook vooral duidelijk hoe ver het volk van het parlement af lijkt te staan. Ook laat Terstall de volkse invalshoek bijzonder sterk voor de dag komen. Nico kent geen pretenties, houdt twee minuten zijn kop op 4 Mei en als hij vreemd zou gaan snijdt zijn vrouw z’n ballen eraf. Zijn zoon, die zijn brood verdient als Marechaussee moet helemaal niks hebben van drugs en wil dolgraag vader worden, net als zijn vader grootvader wenst te worden.

Daartegenover staat Jos Fransen, die symbool moet staan voor ruimdenkend links Nederland. Hij is niet vies van een snuifje (net als dochterlief) en met zijn nieuwste 21-jarige stagaire houdt hij er de zoveelste minnares op na. Verder past hij met zijn nog wel ongebroken gezin perfect in de door bepaalde stromingen tegenwoordig zo bekritiseerde elitecultuur (avant-garde toneel, Franse chansons en andere ‘linkse’ hobby’s). Ten opzichte van de volkse Nico en zijn principes plaatst Terstall de wereld van Fransen scherp in perspectief.

Ook behandelt Vox Populi enkele politieke incidenten die met name begin deze eeuw speelden. Zo wordt Fransen te letterlijk gequoted wanneer hij de moslimcultuur achterlijk noemt en krijgt hij even later een taart in zijn gezicht (dit is wat Pim Fortuyn overkwam). Ook de affaire Oudkerk (waar hij een bepaalde bevolkingsgroep onheus benoemde) komt aan de orde en leidt zelfs de afsluitende gebeurtenissen van de film in. Een einde overigens waarin Terstall middels een speech van Fransen zijn boodschap voor de kijker expliciteert en het mooie Nederland de rug toe lijkt te keren, een verrassend pessimistisch slotakkoord.

Binnen het drieluik van de regisseur is Vox Populi niet de subtielste maar zeker een interessante en herkenbare film voor een ieder die de Nederlandse politiek volgt. De dik aangezette stereotyperingen zitten qua strekking niet ver van de werkelijkheid af, iets wat ik in Sextet nog wel eens betwijfelde. Al met al in beschouwing rondom het gehele drieluik weet Terstall middels zijn drie films Nederland op interessante wijze te profileren en heeft het in mijn ogen in ieder geval met Simon de Nederlandse cinema een boost gegeven.

“Is dat de Fatima met of zonder hoofddoek?”

VoxPopuli3


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel