Een opmaat voor de femme fatale?
Over Barbara Stanwyck in Baby Face (1933)

6 juli 2012 · · Beschouwing

Eén van de meest aansprekende noir archetypen, de femme fatale, heeft misschien wel het meeste invloed gehad op latere noir geïnspireerde films. Eén van de eerste en bekendste rollen in deze is die van Barbara Stanwyck in Billy Wilder’s Double Indemnity geweest. Zo’n tien jaar eerder speelde ze een nog extremere rol in het nog voor de Hays-code geproduceerde Baby Face. Een film die op zich weinig bijzonder is ware het niet dat het ontbreken van de beruchte censuur het tot een historisch document maakt.

In 1934 werd de Motion Picture Production Code of Hays Code geïntroduceerd in Hollywood. Regels die stellen wat wel en niet aan het in eerste instantie Amerikaanse publiek getoond mag en dient te worden. Deze censuurmaatregel had als gevolg dat immoreel gedrag als vloeken, seks, blasfemie en slavernij niet expliciet in een film voor mochten komen. Deze maatregel strekte dusdanig ver dat ook bijvoorbeeld een onafgebroken zoenscène niet langer dan 3 seconden mocht duren. Mede dankzij concurrentie uit Europa en de opkomende populariteit van de televisie eind jaren ’50 verdween deze code langzamerhand. Voordat de code in 1934 werd doorgevoerd zijn er nog enkele noemenswaardige ‘pre-code’ producties gemaakt waaronder dus Alfred E. Green’s Baby Face.

Barbara Stanwyck speelt een jong dorpsmeisje met de toepasselijke naam Lily Powers. Haar vader heeft een kroeg en draait er zijn hand niet voor om zijn dochter aan goede klanten te ‘verhuren’. Wanneer de man verongelukt besluit Lily met haar donkere vriendin Chico naar de grote stad New York te vertrekken. Ze krijgt van een goede vriend het advies volgens de leer van Friedrich Nietzsche te gaan leven. Ze zal mannen moeten gebruiken om zichzelf staande te houden.

Wanneer ze arriveert in New York voegt ze vrij snel de daad bij het woord. Vol zelfvertrouwen wandelt de jongedame een bank binnen met letterlijk het plan om zichzelf omhoog te neuken. We zien ter illustratie de camera afdeling na afdeling omhoog gaan. Al snel weet mevr. Powers de vice-president van de bank voor zich te winnen. Ze leeft als een ware Paris Hilton en haar zwarte vriendin Chico is van vriendin gepromoveerd tot huisknecht, een transitie waar bijna geen aandacht aan wordt besteed door de filmmakers. Hierdoor lijkt dit alles des te vanzelfsprekender. Uiteindelijk zullen haar escapades letterlijk fataal worden voor een aantal van haar (ex-)minnaars. Het daarmee gepaard gaande schandaal leidt ertoe dat Lily wordt overgeplaatst naar Parijs maar zoals zal blijken laat ze zich ook hier niet tegenhouden.

In Baby Face gaan wat normen en waarden betreft alle remmen los. Er wordt Nietzschiaans gedacht. Vrouwen mogen mannen gebruiken voor eigen gewin, dit zou immers andersom toch ook gebeuren. Sentiment is ten aller tijde secundair. Grappig genoeg kreeg de klassieke femme fatale binnen het noir genre min of meer dezelfde rol toebedeeld. Door de ingevoerde code echter, moest één en ander ingeperkt worden. Het is in het licht van een film noir beschouwing natuurlijk mateloos interessant te bedenken hoe een film als Double Indemnity er zonder code uitgezien zou hebben (die er indertijd voor gezorgd heeft dat de film nogal wat vertraging opliep). Met een actrice die dus meer dan tien jaar eerder al aantoonde talent voor promiscuïteit te hebben en een regisseur (Billy Wilder) die in 1959 met zijn Some Like It Hot uiterst kritisch tegenover de Hays Code bleek te staan had het een dolle boel kunnen worden. Mogelijk had het genre en Wilder’s film in het bijzonder nooit zoveel lof verworven.

Ondanks dat de toegepaste censuur de dames van de film noir beperkt hebben lijken ze niks aan kracht ingeleverd te hebben. Juist door bedoelingen impliciet te houden komen deze vaak harder en mysterieuzer over. Twijfelen wij, zeker als mannelijke kijkers, niet regelmatig aan de bedoelingen van de klassieke femme fatale? Is dat niet juist wat dit karakter zo fascinerend maakt? In zekere zin zijn een aantal van de latere vrouwen het tegenovergestelde van wat Stanwyck in Baby Face uitstraalt. Lily Powers windt weliswaar geen doekjes om haar intenties, uiteindelijk gaat ze wel voor de liefde. Haar uitgesproken bedoelingen met mannen zouden voor mij in sommige latere noirs waarschijnlijk afgedaan hebben aan de spanning.

De simplistische verhoudingen en naïve portrettering van het mannelijk geslacht maken dat Baby Face met name ter illustratie gezien moet worden en mogelijk zelfs als één van de laatste kansen om los te gaan voordat de code van kracht zou worden. Wat mij betreft heeft het film noir genre hier niet echt onder geleden maar is er later door het meer impliciete karakter juist sprake van verrijking geweest. Toch blijft het idee van een codeloos noir tijdperk in mijn optiek een interessant gedachte-experiment.

“Of course, if Fuzzy Wuzzy really wants to give me something, he could put a few more pennies in my bank account.”


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel