Het geluid van zieke kinderen: Lorenzo’s Oil (1992)
Malen over Miller (7)

15 december 2012 · · Kritiek + Malen over Miller

Lorenzo's Oil

Augusto en Michaela Odone zijn gelukkig met hun zoontje Lorenzo. De drie protagonisten uit Lorenzo’s Oil (1992) zijn net teruggekeerd uit Afrika, en Lorenzo doet het goed op school. Dan blijkt dat Lorenzo steeds vaker hysterische buien heeft. Hij begint te schreeuwen, raakt de controle over zijn lichaam kwijt, verhaspelt zinnen en kan zijn gedachten niet meer op een rij zetten. Aanvankelijk wordt gedacht aan afreageren op zijn thuissituatie, of ADHD, of een vorm van epilepsie. Lorenzo blijkt echter ALD (adrenoleukodystrophy) te hebben. ALD is een ziekte die de hersens en zenuwen aantast, waarbij jonge kinderen aanvankelijk leerproblemen hebben, last krijgen van epileptische en hyperactieve aanvallen en spasticiteit, en uiteindelijk zelfs zicht, spraak, spiercontrole en gehoor kunnen verliezen. Lorenzo verandert langzaam maar zeker in een volledig verlamde, blinde en slechthorende jongen.

Michaela en Augusto leggen zich er echter niet bij neer en beginnen aan een zoektocht naar een medicijn. Het antwoord vinden ze in een combinatie van keukenoliën, die in een verkeerde dosering echter dodelijk zou kunnen zijn. Vanwege het risico van het medicijn worden Augusto en Michaela overheidswege en door ALD-stichtingen tegengewerkt, maar met volharding creëren ze uiteindelijk een medicijn dat het aftakelingsproces remt. Waar de levensverwachting van ALD-patiënten vaak niet ouder was dan anderhalf jaar na de eerste symptomen kan door middel van Lorenzo’s Oil, zoals het medicijn gedoopt werd, in sommige gevallen het leven met tientallen jaren geprolongeerd worden.

Sentiment met stijl, de horror van ziek zijn.

Het lijkt een gegeven voor een RTL-8 Woensdagavond-film. Lorenzo’s Oil is inderdaad bij vlagen enorm sentimenteel, met als toppunt de hysterisch opbeurende aftiteling. Het verschil met de gemiddelde “waargebeurde verhalen”-film is echter dat hier George Miller aan het roer staat. Door Miller wordt Lorenzo’s Oil sentiment met stijl.

Miller begint met visuele bombast, en bouwt deze af naarmate Lorenzo’s situatie aftakelt. Na de constatering van de ziekte bouwt Miller zijn film op als een horrorfilm. Harde schaduwen, zwiepende camera’s en gekantelde shots. De wanhoop waar Augusto (Nick Nolte met een fout Italiaans accent) en Michaela (Susan Sarandon in een bemoederende rol) en Lorenzo zich in bevinden wordt hierdoor visueel neergezet, met als hoogtepunt een shot op kerstavond waar de camera meekantelt met een wankelende Lorenzo. De grip die Lorenzo, en daardoor ook Michaela en Augusto, langzaam aan verliest zorgt voor een intens eerste akte. Wanneer Lorenzo’s mogelijkheden gereduceerd zijn tot invalide en semi-comateus komt de film ook tot stilstand. Dan wordt de film een drama over hoe Lorenzo’s levenssituatie verbeterd kan worden en neemt Miller visueel gas terug.

Het sounddesign van Lorenzo’s Oil

Maar wat interessant is is dat George Miller juist in deze scènes, en ook in de rest van de film, enorm veel nadruk legt op het sounddesign. Geluid is vanaf het begin belangrijk, maar speelt vooral in de latere aktes een grote rol. Vaak draait Miller een aspect van de geluidsband weg, of benadrukt hij een bepaald aspect. Zo legt hij de focus op de muzikale omlijsting, door vaak scènes enkel te onderstrepen met Cantates of strijkkwartetten (het prachtige Adagio for Strings van Samuel Barber) en al het andere geluid te knippen. Omdat Lorenzo van al zijn zintuigen enkel zijn gehoor nog enigszins behield is de focus op de soundtrack een briljante keuze die ons enigszins de situatie van Lorenzo kan laten invoelen.

In andere scènes, zoals die bij een conferentie, legt hij bijna karikaturale focus op bepaalde geluidsaspecten. In het geval van de conferentie betekent het dat de galm van de microfoon van de sprekers extra benadrukt wordt, waardoor het contrast tussen Angelo en Michaela (zonder microfoon) en hun antagonisten (met irritante galm) versterkt naar voren komt.

Effectief kitscherig kindergelach

Het meest tekenend voor het experiment met geluid zijn wel de (ietwat kitscherige, doch effectieve) eerste en laatste scène. In de eerste scène zien we Lorenzo spelen op een Afrikaans strand. Wanneer de scène verspringt naar Amerika, een jaar later, waar Lorenzo de eerste symptomen vertoond van zijn ziekte, blijft het gelach en gespeel van de Afrikaanse kinderen hangen en loopt dit naadloos over in het gelach en gespeel van Amerikaanse kinderen. Een universele kindervreugde, die voor Lorenzo al snel ophoudt. De laatste scène, of beter gezegd de aftiteling, benadrukt dit door videobeelden te tonen van ALD-patiënten die kunnen doorspelen vanwege Lorenzo’s Oil. De huldebetuigingen van de kinderen lopen al snel over in een kakofonie van gelach en gespeel, waarmee de film eindigt waar hij begon: met het geluid van kinderlijk plezier. Miller onderstreept, op effectief sentimentele wijze, de pijnlijkheid van ALD: het verlies van het kindzijn en uiteindelijk het kind. Hij benadrukt daarmee ook de redding die Michaela en Angelo brachten met Lorenzo’s Oil. Al is het te laat voor Lorenzo (die zijn gehele, wel verlengde, leven verlamd en blind bleef), andere ALD-patiënten krijgen een tweede kans.


Onderwerpen: , , , , , , , , ,


1 Reactie

  1. Kaj van Zoelen

    Ik dacht dat Lorenzo’s Oil een film was over Lorenzo Lamas als oliebaron die zijn adresboek verwisselt met dat van Jamie Lee Curtis, waarbij ze op elkaars rug zitten.


Reageer op dit artikel