“Nou, ik ga dus niet heel erg ziek worden…”
Nederland volgens Terstall (1): Simon

Simon1

Na een voor velen uitermate teleurstellend EK voetbal en de steeds sneller opdoemende financiële crisis lijkt de nationale trots op een laag peil. Trots zijn op de nationale identiteit, iets wat in veel met name zuidelijkere landen sterker aanwezig lijkt dan in ons koude kikkerlandje. De verworvenheden van onze hedendaagse samenleving zouden met een aantal mogelijk magere jaren op komst nog best eens benadrukt mogen worden. Politiek geëngageerd filmmaker Eddy Terstall heeft een paar jaar geleden geprobeerd de typisch Nederlandse waarden in film te vatten en maakte het drieluik Simon, Sextet en Vox Populi en poogde in deze drie films typisch Nederlandse thema’s als het homohuwelijk, softdrugs, seksuele vrijheid en de rechtsstaat als culturele verworvenheden te profileren. Met het oog op de naderende verkiezingen leek het mij tijd dit drieluik nog eens nader te beschouwen. Vandaag begin ik met Simon, de film die veelal te boek staat als Terstall’s magnum opus.

Het verhaal van Simon wordt verteld vanuit het oogpunt van de ietwat verlegen homoseksuele Camiel (Marcel Hensema) die op een dag nietsvermoedend geschept wordt door de enigszins roekeloos chaufferende Simon (Cees Geel). Simon rijdt hem meteen naar het ziekenhuis en nodigt hem uit later eens langs te komen. De twee ontwikkelen een vriendschap en al snel wordt Camiel onderdeel van de wereld die Simon heet. De in sofdrugs dealende joviale Amsterdammer en oprecht dierenvriend is de ultieme tegenpool van Camiel, die braaf tandheelkunde studeert. Simon daarentegen leert het leven spelenderwijs kennen en houdt er naast zijn vriendin Sharon (Rifka Lodeizen) menig neukertje op na en is niet vies van politiek incorrect gedrag en bijpassende opmerkingen. Wanneer de voltallige vriendengroep op vakantie gaat naar Thailand (waar Simon een Thaise ex-vrouw en 2 kinderen heeft zitten) vindt er een ‘incident’ plaats tussen Camiel en Sharon wat Camiel doet besluiten terug te keren naar Amsterdam en de vriendschap tussen hem en Simon lijkt ten einde. Viertien jaar later, wanneer Simon toevallig Camiel weer bijna omver rijdt, besluiten ze weer af te spreken. Camiel heeft inmiddels trouwplannen met partner Bram. Simon heeft na een een noodlottig ongeval van zijn vrouw in Thailand zijn twee kinderen naar Amsterdam gehaald. Ook is er net een hersentumor bij hem geconstateerd…

Simon2

Terstall opent de film in 1988 vanuit het oogpunt van Camiel met wie je als kijker op precies dezelfde hoogte zit wat betreft kennismaking. De wereld van Simon is ons vreemd maar langzamerhand raak je bekend met en verslaafd aan deze wereld, net als Camiel. Het eerste half uur zien we in een hoog tempo verschillende kanten van het titelpersonage en zijn vriendenkring (in een vrij platte doch hilarische scène vrij letterlijk zelfs). Hier en daar neigt de film naar oppervlakkigheid, gezien de vele homograppen en seksuele uitspattingen van met name de excentrieke hoofdpersoon zelf. Echter, de functie van dit eerste half uur wordt duidelijk wanneer we 14 jaar verder zijn. Simon heeft ondanks al zijn incorrectheden toch je hart gestolen, en de verwikkelingen die in een wat lager tempo volgen danken hun impact vooral aan dat wat vooraf gegaan is voor zowel kijker als Camiel. De balans tussen drama en humor in het tweede deel van de film werkt als een ware toverformule en maakt dat je met een brok in je keel de film afsluit.

De twee typisch Nederlandse thema’s die Terstall aansnijdt zijn in de eerste plaats euthanasie en ook zeker het homohuwelijk. Verworvenheden die vrij uniek waren/zijn voor ons koude kikkerlandje. De kracht van de film is dat deze thema’s als doodnormaal worden beschouwd en het voor Simon en omgeving vanzelfsprekend is dat de optie van vrijwillige levensbeëindiging bestaat. Voor het huwelijk tussen Camiel en Bram geldt min of meer hetzelfde, natuurlijk weet Terstall via überhetero Simon dit thema luchtig te benaderen (“Maar als jullie gaan trouwen, dan gaan mensen toch denken dat jullie een soort homo’s zijn”). Het zijn precies dit soort grappen die de toon karakteriseren die Terstall aanslaat en waar de film zijn kracht aan ontleent. De eerder beschreven lach-traan formule maakt dat je je als kijker moeiteloos in ieders situatie (Camiel, Simon, vrienden en kinderen) kan inleven.

Ook thema’s als softdrugs en seks worden door Terstall luchtig en bijna achteloos aangesneden en maken op natuurlijke wijze deel uit van de (Amsterdamse) cultuur waarin Simon en de zijnen leven. De film bevat dan ook veelvuldig naakt, een cliché over Nederlandse films wat weer keurig ingelast wordt, maar nergens echt stoort en uiteraard ook functioneel gebruikt wordt. Terstall heeft een zeer duidelijke mening over het gebruik van naakt en seks in films, maar hierover later in deze minireeks meer.

Simon3

Simon heeft in eigen land bijzonder veel lof verworven, grote prijzen gewonnen en staat inmiddels te boek als één van de beste Nederlandse films ooit. Grappig genoeg sloeg deze film helemaal niet aan in een land als Amerika. De politiek incorrecte toon en met name de vele homograppen werden over het algemeen niet begrepen en zo blijkt maar meer hoe Nederlands Terstall zijn film is (lees voor de aardigheid eens de synopsis op imdb waar uitgelegd wordt wat een coffeeshop is). Als inwoner van Amsterdam weet de regisseur kennelijk zelf perfect de toon aan te slaan van de retoriek en omgangsvormen die door de hoofdrolspelers gebezigd worden.

In beschouwing rondom Terstall’s drieluik, waarin we verder vooral nog de seksuele verworvenheden en politieke verhoudingen in ons land voorgeschoteld krijgen, slaagt Simon wat mij betreft het beste om de eerdergenoemde verworvenheden natuurlijk te profileren. Door de thematiek ten alle tijde luchtig en vanzelfsprekend te houden komt het verhaal nergens geforceerd maar juist uitermate oprecht en eerlijk over. Niet alleen één van de beste vaderlandse films ooit, Simon is mogelijk vooral ook de meest Nederlandse film ooit.

Volgende week deel 2: Sextet.


Onderwerpen: , , ,


3 Reacties

  1. Titus

    Hendrik, goede review zoals gewoonlijk, je maakt een aantal goede punten. Toch heb ik een ding anders ervaren: “veelvuldig naakt[…]maar nergens echt stoort en uiteraard ook functioneel gebruikt wordt.” Ik herinner mij een douchescene (lang geleden dat ik de film gezien heb) van Nadja Hüpscher en Johnny de Mol, die op mij als totaal gratuit overkwam en totaal geen functie had in de film behalve dan ‘we zullen het NLse publiek nog ff wat tieten laten zien’…
    Is zoiets onderdeel van Terstall’s filosofie? ;)

  2. Hendrik De Vries

    Dank Titus :). Eeeh ja, ik denk inderdaad dat dit mogelijk onderdeel van Terstall’s filosofie is. Hij mag graag naakt in beeld brengen waar mogelijk (hierover meer in volgende week’s artikel trouwens). Maar in deze specifieke scene zou het de tolerante omgangsvormen tussen vader/dochter kunnen illustreren aangezien Simon gewoon bij hun in de badkamer staat. Maar inderdaad niet de sterkste scene wat dat betreft.

  3. 33Josette

    I must say it was hard to find your website in google.
    You write great articles but you should rank your blog higher in search engines.
    If you don’t know 2017 seo techniues search on youtube:
    how to rank a website Marcel’s way


Reageer op dit artikel