Les Yeux Sans Visage (1960)
Franse filmzomer (#2)

9 augustus 2013 · · Beschouwing

Dat de horrorfilm een zeer specifiek genre is dat niet bij iedereen in de goede smaak valt moge duidelijk zijn. Naast de filmkijker zijn ook niet alle regisseurs even gecharmeerd van de horrorfilm, des te interessanter is het wanneer een filmmaker die zich normaliter (ver) buiten dit genre begeeft besluit een horrorfilm te maken. Denk bijvoorbeeld aan Ingmar Bergmans Vargtimmen (1968) of Stanley Kubricks The Shining (1980). Georges Franju’s Les Yeux Sans Visage is hier tevens een buitengewoon sterk voorbeeld van en een van de meer unieke films binnen het zo uitgebreide genre.

Dokter Génessier is een chirurg die buiten Parijs een kliniek heeft waar hij samen met zijn assistente Louise en voor dood gewaande dochter Christiane woont en werkt. Na een auto-ongeluk is Christiane’s gezicht totaal verminkt en om zijn fout goed te maken besluit de dokter vrouwen te kidnappen en ze van hun gezicht te ontdoen waarna hij deze op Christiane plaatst. De verdwijningen zorgen er gauw voor dat de politie er een zaak van maakt, geen idee hebbende van de groteske operaties die de dokter uitvoert.

Les Yeux Sans Visage past in de rijke traditie van legendarische horror-mysteries. Niet vreemd ook, het verhaal komt van het vermaarde duo Boileau-Narcejac die ook verantwoordelijk waren voor klassiekers als Les Diaboliques (1955) en Vertigo (1958). De film zit vol met verrassende wendingen en spannende dan wel nare scènes en kent net als bovengenoemde films eveneens een ijzersterke en onvergetelijke climax. Maar het is vooral te danken aan de regisseur dat de film zo’n beroemde en beruchte reputatie heeft. Waar veel andere horror-regisseurs uit die tijd (en zelfs nog erna) er vaak voor kiezen de meest expliciete elementen buiten beeld te laten, laat Franju de camera gewoon staan en zien we de horror vrijwel volledig. Dit kent zijn meest veelbesproken uitwerking halverwege de film wanneer we worden getrakteerd op een minutenlange gezichtsoperatie waar we als kijker – en regelmatig in close up – getuige zijn van een gezichtsverwijdering. De zwart-wit fotografie maakt de al gruwelijke scène nog heftiger, zeker wanneer het bloed vloeit.

Gelukkig is Franju het niet enkel te doen om de grand guignol. Les Yeux Sans Visage is een opvallend trage en poëtische film, zeker wanneer we Christiane met haar masker door de villa van de dokter zien wandelen. De dromerige soundtrack van Maurice Jarre maakt het bijna romantisch, ware het niet dat de gruwelheden immer om de hoek loeren. Jarre wisselt het af met een bijna clownesk thema zodra we Louise in de stad zien terwijl ze onschuldige vrouwen achtervolgt. Een ander afwijkend aspect waarmee Franju en dus de film zich onderscheidt is dat we hier voor de verandering niet te maken hebben met de standaard gekke professor die in al zijn waanzin het noodlot over zich afroept. Génessier is een zeer tragisch figuur die zich constant bewust is van het feit dat hij crimineel en afzichtelijk bezig is, maar de liefde voor zijn dochter is domweg sterker. Zelfs tijdens de horribele operaties heb je ergens toch met de dokter te doen. De enige keren dat we ons echt distantiëren van de dokter gebeurt zodra we hem in de weer zien gaan met opgesloten honden.

De invloed van Les Yeux Sans Visage valt niet te onderschatten. Het schitterende camerawerk is ontegenzeggelijk van invloed geweest op verschillende Italiaanse horrorfilms, in het bijzonder de giallo al zijn die uiteraard grotendeels in kleur geschoten. Je kan je ook niet aan de indruk onttrekken dat Roman Polanski goed heeft gekeken naar Franju’s film en John Carpenter heeft zelfs in een interview verklaart dat het concept van het simpele witte masker van Michael Myers uit Halloween (1978) afkomstig is van Les Yeux Sans Visage. Helaas menen veel hedendaagse horror-regisseurs dat het noodzakelijk is te shockeren met schreeuwerige beelden en geluiden. Zij zouden eens een goede kijk moeten nemen naar Les Yeux Sans Visage, een prachtige en rustige film met zowaar enkele van de meest schokkende beelden ooit op celluloid gezet.


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel