Nihilistisch scalperende slashers
Horror-remakes (1/2): Maniac (1980) vs. Maniac (2012)

22 april 2013 · · Kritiek

Een van de meest spraakmakende titels op het afgelopen Imagine Film Festival was de remake van de cultslasher Maniac (1980) van regisseur William Lustig. Het gelijknamig geheten Maniac (2012) zou een nog grovere versie zijn van het toch al uiterst nare origineel. Maar hoe verhoudt de film zich nu echt tot Lustig’ film, is alle ophef wel terecht en hebben we het hier überhaupt over een geslaagde remake?

In 1980 sloeg Maniac in als een bom. Het was niet zozeer de eerste contemporaine slasher – we hadden immers al blauwdruk Halloween (1978) gehad – maar wel een van de eerste, zo niet de eerste slasher die een in en in nihilistisch beeld wist te schetsen van een seriemoordenaar. Daar kwam bij dat een iconische moordenaar als Michael Myers meer dan moordenaar was, hij was een cultureel object geworden met het beroemde masker en de onsterfelijke mentaliteit. De moordenaar van Maniac was een wat vadsige en zwetende man met een kloverig gezicht en eentje met wie je medelijden kon hebben aangezien hij zwaar getraumatiseerd door zijn moeder een lusteloos, kansloos en anoniem leven leidde. De door Joe Spinell indrukwekkend vertolkte Frank Zito is de antithese van supermoordenaar Michael Myers, een vent die ondanks zijn walgelijke daden toch mens blijft.

Maar daar bleef het voor Maniac niet bij. In het inmiddels nauwelijks voor te stellen sleazy Manhattan van eind jaren 70, begin jaren 80 struint Frank de nachtelijke straten af, op zoek naar jonge vrouwen om eerst bruut te vermoorden en vervolgens te scalperen om zo zijn fetisj gestalte te geven bij mannequins. Met indrukwekkend make up gebruik van Tom Savini (die zelf ook een kleine en onvergetelijke rol in de film heeft) zien we alle moorden in expliciete close-ups, het magere budget uitstekend besteed. En veel meer dan een opeenvolging van gore moorden is Maniac in zekere zin ook niet, het eromheen kabbelende verhaaltje rondom een knappe fotografe (scream queen Caroline Munro) doet er nauwelijks toe en wordt amper uitgewerkt; Maniac draait om de moordscènes en die zijn van heftig (een ontploffend hoofd) tot briljant opgebouwd met de beste scène van de film die zich afspeelt in een verlaten metrostation.

Hoe anders is Maniac van Franck Khalfoun. Het meest interessante aspect van remakes vind ik over het algemeen als de makers de basis nemen en er vervolgens op een originele manier mee aan de haal gaan, iets wat zeker gebeurt in Maniac. Ten eerste is het personage van Frank ditmaal geen licht afstotelijke gestalte maar Frodo Baggins! Elijah Wood die inmiddels bekend/berucht is vanwege zijn aparte prentkeuzes speelt de rol van de psychotische moordenaar opvallend strak en doet geen moment een poging om Spinell te imiteren of ook maar de moordenaar als een bovennatuurlijk figuur neer te zetten. Wood is in alle opzichten ver verwijderd van Spinell (iets waar tijdens een vroege diner-date op tamelijk hilarische wijze naar wordt gerefereerd), maar overtuigt desalniettemin.

Uiteraard konden in de hedendaagse wereld niet meer de uitzichtloze straten van New York getoond worden en dus besloten de makers ook hier een drastische keuze te maken. De plot verplaatst zich naar glossy Los Angeles, wederom een antithese van het origineel. En ook deze keuze pakt sterk uit, ook omdat in tegenstelling tot het origineel de slachtoffers vrijwel allemaal irritante personages zijn; een extra ingrediënt voor de kijker dat het bizarre verwantschap met Frank aanwakkert. Er wordt ook meer aandacht geschonken aan de relatie met de fotografe en de directe moorddadige zijn hierdoor beter te verklaren.

En dan is er het aspect waarover de meeste mensen vielen: het expliciete geweld. Vanaf de opening maakt Maniac duidelijk dat dit geen gemakkelijke zit zal worden, het geweld is uiterst grof en soms bijna onkijkbaar maar niet persé intenser dan het origineel. Ook haalt geen enkele moord het niveau van de metromoord uit het origineel, ondanks dat het overgrote merendeel van de moorden in de remake prima gefilmd zijn. De rauwheid van Lustigs Maniac is niet te evenaren, ondanks dat ook in de remake het nihilisme hoogtijdagen viert. Zonder al teveel uit de school te klappen hoeft de kijker net als tijdens het origineel geen positieve uitweg te verwachten. Misschien wel de stilistisch meest dramatische verandering is echter een ander: vrijwel de gehele film is geschoten vanuit het perspectief van Frank wat betekent dat we op enkele shots na Elijah Wood alleen te zien krijgen als hij zijn eigen reflectie in een spiegel ziet. Het draagt zonder meer bij aan de heftige sfeer en wereld waarin Frank zich begeeft.

Maniac de remake is in vrijwel alle opzichten een succesvolle expeditie, liefhebbers van het origineel kunnen genieten van enkele fraaie hommages en zullen in ieder geval tevreden zijn met het feit dat de film geen goedkope truc is om geld te slaan uit een cultfilm. Niet verwonderlijk is William Lustig een van de producenten en de liefde voor het origineel is duidelijk zichtbaar. Maar waar Maniac zijn grootste pluspunten vandaan haalt is dat het juist durft af te wijken van het origineel, maar wel overduidelijk de toon van het originele Maniac uitademt. En in een tijd waarin we veelvuldig overspoeld zijn met zeer teleurstellende horror-remakes is Maniac een hoopvolle en zeer geslaagde herbewerking. Maar wees gewaarschuwd: deze nihilistische horror is niet voor een ieder!


Onderwerpen: , , , , , , , ,


2 Reacties

  1. beavis

    Hele sterke remake inderdaad, ook de toevoeging door de hele film vanuit Franks’s POV te filmen. Er is echter een moord-scene waarbij dit POV wordt doorbroken, waardoor ik mijn eindscore naar beneden heb afgerond… was dit een zwakte bod van de makers omdat ze dachten dat het anders te heftig zou worden / verpesten de makers daar hun eigen idee enkel en alleen om een mooi shot te kunnen laten zien / was het gedaan om een soort extatische gemoedstoestand van Frank weer te geven??? Ik hoop het laatste, maar toch voelde het als een raar / afwijkend effect… blijft wel een sterke aanrader voor mensen die een goede serial-killer film willen zien, vooral de SFX zijn érg effectief!

  2. bakvet

    Thanks voor deze recensie. Vroeg me al af of ik deze wil zien (de originele film is een van mijn favoriete horrorfilms) en nu weet ik het. Maar eens kijken of ik deze film snel kan gaan zien.


Reageer op dit artikel