Psychologie van de werkvloer (2/2)
Borgen (2010 e.v.)

6 september 2013 · · Beschouwing

De zomer is voorbij, de vakantie is geweest; de kantoren stromen vol en Den Haag draait weer op volle toeren. Inhakend op de start van een nieuw politiek seizoen is vanaf gisteren het tweede seizoen van de politieke dramaserie Borgen op de Nederlandse televisie te zien. Als gefictionaliseerd kijkje in de keuken van de politieke hogedrukpan is Borgen alom lof ten deel gevallen. Minstens zo boeiend is de serie als blik op het moderne arbeidsleven.

In Nederland wordt dan wel eens gesproken over de Haagse stolp, om het kleine politieke wereldje met zijn web aan belangen te typeren. Denemarken heeft zijn ‘burcht’ (Borgen), waar politici, ambtenaren, voorlichters, lobbyisten en journalisten hun werk doen. Spil in de serie is Birgitte Nyborg, een Femke Halsema-achtige politica en moeder van twee kinderen. In de eerste aflevering wordt ze tot premier gekozen, waarna die verantwoordelijke, drukke baan hoe langer hoe moeilijker blijkt te combineren met haar rol als moeder en echtgenote. In seizoen twee struikelt Nyborg van crisis naar crisis; er volgt een scheiding, haar dochter blijkt depressief en dan zijn er nog de talloze politieke brandjes.

Als tegenwicht worden de journaliste Katrine en de spindocter Kasper gevolgd. Ambitieuze, jonge mensen met veeleisende banen die volledig voor hun werk leven. Het werk beïnvloedt hun persoonlijke leven, zo zien we vooral in de problematische relationele verhoudingen, en andersom werkt het persoonlijke leven door in de keuzes op de werkvloer.

Daarmee komen we op de essentie van de serie; de scheidslijn tussen persoonlijk individu en medewerker. In een van de afleveringen zien we Nyborg na een time-out haar comeback maken. De montage bouwt op naar de vervolmaking van het publieke personage Nyborg; mantelpak aan, lippenstift op, werktas ingepakt; het is alsof een actrice zich prepareert voor een rol. De montage is vooral zo symbolisch omdat ze zich voorbereidt op haar terugkeer naar de werkvloer. Dat impliceert een rol. Dat geldt voor het regeren van een land, maar eigenlijk voor iedere beoefening van een functie.

Veel sterker dan in het ‘gewone’ leven worden de verhoudingen tussen mensen op de werkvloer getekend door strakke verwachtingspatronen. Ook als van formele, hiërarchische verhoudingen nauwelijks sprake is. Een van de meest in het oog lopende voorbeelden daarvan in Borgen is de welhaast klinische uitstraling van Nyborg op haar ministerie. Ze lijkt zich bij haar werk weinig emotie toe te staan. Een bruikbare eigenschap voor een leider, in geval van crisis en tegenslag. Ze wekt mede daardoor de indruk van een doortastend leider, voor wie geen probleem onoverkomelijk is. En dat terwijl ze geen flauw benul heeft hoe om te gaan met haar echtgenoot of afglijdende dochter.

Wat valt uit dat falen te concluderen? Ten positieve zien we Nyborg, en ook de andere personages, op de werkvloer in een rol die een verbeterde versie van henzelf is. Gedienstigheid, concentratie, discipline, inlevingsvermogen, bedachtzaamheid; allemaal eigenschappen die cruciaal zijn bij een goed functioneren. Eigenschappen ook die gemakkelijk verwateren in de privésfeer, waarin mensen dichter bij hun intuïtieve zelf leven. In Borgen zien we die verwatering voortdurend. Juist omdat de stressvolle banen veeleisend zijn, is het nauwelijks mogelijk dezelfde energie op te brengen in de huiselijke sfeer. Korte lontjes en onverdraagzaamheid zijn het gevolg, waarna simpele problemen tot onoplosbare conflicten verworden.

Borgen laat daarmee zien dat de wisselwerking tussen privé en werkvloer dieper gaat dan de vervloeiing tussen beide domeinen; het thuis door moeten werken, het te weinig tijd voor geliefden hebben enzovoorts. Dat appelleert zeker aan herkenbaarheid, maar interessanter is hoe de mores van beide situaties persoonlijkheden vormt. De meeste personages in Borgen komen in de beoefening van hun professie beduidend beter uit de verf, dan als er privézorgen het hoofd moeten worden geboden. Niet zo gek dan toch, dat ze bij voorkeur vluchten in altijd wel aanwezige uitdagingen op de werkvloer? Een rol die beter past en waarin ze kunnen schitteren, maar toch dat: een rol? Of een vervolmaking van de eigen potentie, waar terecht alle energie en ambitie in gaat zitten, maar een best of both worlds-oplossing onmogelijk maakt?


Onderwerpen: , ,


Reageer op dit artikel