Riddick (2013)
De wachtkamer van Twohy en Diesel

5 september 2013 · · Kritiek

Riddick

Regisseur David Twohy leverde met Pitch Black in 1999 een aardige Alien-variant af, een prima sciencefiction-monsterfilm die tevens het personage Riddick (Vin Diesel) introduceerde. Ten tijde van het vervolg, The Chronicles Of Riddick (2004), was Vin Diesel inmiddels een ster geworden, kon het budget flink omhoog en werd de monsterfilmformule afgeworpen. Twohy en Diesel wilden een franchise creëren rond Riddick en bouwden met dat vervolg het filmuniversum uit tot een soort (zeer zwakke) variatie op Star Wars (Lucas, 1977) en Dune (Lynch, 1984).

Riddick begint die film als een door huurlingen op de hielen gezeten voortvluchtige en eindigt tegen wil en dank plotseling als nieuwe koning van de Necromongers, een interstellaire, religieuze doodscultus die met hun karavaan van ruimteschepen van planeet tot planeet trekken om de bevolking te bekeren of om te leggen, zoals ze ook ooit met Riddicks eigen volk, de Furyans, hebben gedaan.

Genoeg materiaal om de reeks voort te zetten zou je denken. Diesel is niet meer de ster die hij ooit was, maar weer genoegen nemend met een bescheidener budget is het hem en Twohy na maar liefst negen jaar toch gelukt een vervolg van de grond te krijgen. Helaas blijken de ambities van de heren nog een heel stuk bescheidener.

Terug bij af

Er wordt namelijk niets voortgezet, Twohy en Diesel komen met niets nieuws. Riddick blijkt al vanaf het begin een slap en onzinnig vervolg. De film opent met Riddick, alleen, ergens op een verlaten planeet. Je zou denken dat we het concept ‘woestijnplaneet’ na twee films met louter woestijnplaneten nu wel zo ongeveer gehad zouden hebben, maar ook in dit derde deel treffen we Riddick gewoon aan op wéér een andere woestijnplaneet, en de gehele film zal zich er afspelen. Je gaat je zo langzamerhand afvragen of er überhaupt nog andere typen planeten bestaan in het universum van Riddick. In de vorige twee films werden de woestijnplaneten nog wel gebruikt om sciencefictionversies van elementen rond de monotheïstische religies en het Midden-Oosten uit te werken – een Imam, New Mekka, kruistochten. Riddick schuift die religieuze themathiek van tafel.

De gehele uitkomst van The Chronicles Of Riddick wordt met een korte flashback snel even teruggedraaid: Riddick blijkt als nieuwbakken koning te zijn bedrogen en op de planeet te zijn gedumpt. Van de Necromongers vernemen we verder niets meer. In plaats daarvan komen twee rivaliserende groepjes huurlingen uit de ruimte om Riddick te grijpen, alsof The Chronicles Of Riddick niet al met genoeg huurlingen aan kwam zetten. Riddick voegt niets toe aan de grotere ‘mythologie’ die de vorige twee films opbouwden, maar brengt de reeks weer terug bij af. Wat volgt is een uitermate zwakke Pitch Black-kloon: plot en opzet van Riddick zijn vrijwel identiek, maar dan volledig gestript van alles wat Pitch Black nog interessant maakte.

Monsters en macho’s

Wat Thowy nou net niét overneemt is de typische formule die vrij essentieel is voor een goede monsterfilm, en die hij met Pitch Black nog juist aardig hanteerde. Als maker leg je je kaarten natuurlijk niet meteen op tafel, maar beetje bij beetje onthul je gedurende de film langzaam je monster. Om het spannend en mysterieus te houden. Om je publiek telkens weer te shockeren met nieuwe macabere aspecten van het monster met betrekking tot uiterlijk, gedrag, hoe ze waarnemen, eventueel de levenscyclus. In Riddick krijgen we al meteen tijdens de openingscènes lang en uitgebreid een monster in zijn geheel te zien, wanneer Riddick er op eentje stuit in een poel water. Hebben we dat vast gehad. Er volgen geen onthullingen meer, er worden de gehele film geen nieuwe details meer aan de monsters toegevoegd. Monsters die deze keer ook nog eens sprekend lijken op die uit de Alien-reeks.

Pitch Black kwam nog met het aardige concept aanzetten van monsters die niet tegen licht konden maar halverwege de film door een lange, totale zonsverduistering toch uit hun holen konden komen. Als lauwe variant komt Riddick nu aanzetten met een flinke regenbui die de monsters massaal doet verschijnen. Ze moeten blijkbaar nat blijven omdat ze anders in de zon heel erg snel uitdrogen of zoiets, zoals amfibieën? Het wordt dit keer allemaal niet uitgewerkt, ik vul het zelf maar in.

Twohy en Diesel laten het allemaal liggen, het lijkt hen dit maal weinig te interesseren. Het vormt nu vooral een achtergrond voor eindeloos veel machogedoe, wedstrijdjes verbaal verplassen en spelletjes bluf tussen Riddick en de twee groepjes oh zo stoere huurlingen. Had Pitch Black bijvoorbeeld nog een enigszins interessant vrouwelijk personage, Riddick komt aanzetten met een masculiene power-lesbo (Katee Sackhoff, bekend van de tv-serie Battlestar Galactica). Zij mag veelvuldig laten zien hoe sterk ze wel niet is als vrouw-tussen-de-mannen door seksuele toespelingen met geweld te beantwoorden, maar uiteindelijk zet ze voor Riddick natuurlijk haar geaardheid opzij. Dat kaliber. De spanning uit Pitch Black is ver te zoeken en voor de actie hoef je het ook niet te doen, die is even geïnspireerd als die van een gemiddelde direct-to-dvd-film.

Filmisch voorschotje

Het is logisch dat je met een kleiner budget minder grootschalig kunt werken. Maar waarom dan maar meteen geen énkel nieuw idee of concept meer? In interviews vóór de release van Riddick sprak Diesel over de mogelijkheden die hij en Twohy al hebben bedacht voor een toekomstige voortzetting van de reeks. Riddick zou in een grootsere film naar zijn verwoeste thuisplaneet Furya en de Underverse (het kosmisch hiernamaals van de Necromongers) moeten gaan, die beiden al in The Chronicles Of Riddick werden aangestipt. Aha. Twohy en Diesel hopen eerst geld op te halen en te bewijzen dat er nog leven in de reeks zit met een kleinere film, een soort ‘Riddicks-greatest hits-film of een ‘remake van Pitch Black voor Diesels Fast-and-Furious-publiek’, terwijl ze elk nieuw ideetje en het voortzetten van de reeks bewaren voor een écht vervolg, zo lijkt het. Met Riddick ga je niet zozeer naar een film, maar wordt je in de wachtkamer gezet met een voorschotje op een hypothetische film.

★½☆☆☆


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel