Exodus: Gods and Kings (2014)
Bijbels epos met ondermaats resultaat

17 december 2014 · · Kritiek + Première

Daags voor de Amerikaanse première brak de pleuris uit rondom Ridley Scotts nieuwste epos Exodus: Gods and Kings (2014). Scotts verfilming van het wereldberoemde verhaal van Mozes kreeg flinke kritiek te verduren vanwege de casting die bestaat uit blanke sterren terwijl de personages Egyptenaren en Hebreeuwen zijn. Het leverde een woordenstrijd op die zich in twee verschillende universa leek af te spelen: het op geld beluste Hollywood aan de ene kant die ster na ster de revue laat passeren ongeacht hun huidkleur en het publiek aan de andere kant die realisme wil en vooral geen (sluimerend) racisme meer tolereert. Maar hoe zit het dan toch met die film die vanaf nu in de Nederlandse bioscopen draait?

Het verhaal van Mozes is welbekend en zelfs al meerdere malen naar het grote scherm vertaald, meest bekend als The Ten Commandments (1956) met Charlton Heston in hoofdrol. Nu is het Christian Bale die de rol van Mozes op zich neemt, de verbannen ex-generaal die van God de taak krijgt het Hebreeuwse volk van Egypte naar het beloofde land te brengen waarbij hij de strijd aan moet gaan met oude vriend en farao van Egypte: Ramses (gespeeld door Joel Edgerton, inderdaad volstrekt ongeloofwaardig als Egyptenaar maar des te meer geslaagd als look-a-like van Yul Brynner die in de Heston-film deze rol speelde). Het is een epische productie van 150 minuten gevuld met gigantisch veel figuranten, CGI-beelden van de tien plagen en het scheiden van de Rode Zee en zeer veel geklets.

Exodus: Gods and Kings (de toevoeging in de titel is volstrekt overbodig gezien onze kennis van het verhaal) is een behoorlijk frustrerende zit. Aan de ene kant is de zo kenmerkende visuele grandeur van Ridley Scott volop aanwezig in de film, een regisseur die met epische titels als Gladiator (2000) en Kingdom of Heaven (2005) al eerder werk maakte van een in een ver verleden voor de gewone mens opkomende strijder. Grootschalige gevechten met door de lucht zwiepend camerawerk, vergezichten van gigantische piramides en standbeelden; we zijn niets minder van Scott gaan aanvaarden en het is ondanks het nutteloze 3D-effect indrukwekkend om te zien. Maar daarmee heb je natuurlijk nog geen film, zeker niet eentje die twee en een half uur duurt. Het verhaaltechnische aspect van Exodus: Gods and Kings is namelijk behoorlijk onder de maat en bij nader inzien behoorlijk saai. De dialogen zijn nauwelijks interessant en de film springt nogal van de hak op de tak. Dat laatste heeft curieus genoeg te maken met de speelduur. Het verhaal van Mozes is immers nogal een veelomvattende vertelling en weinig verassend dat Cecil B. De Mille’s film met Charlton Heston bijna de vier uur toucheerde.

Niet dat Scotts film nou zoveel langer had moeten duren, maar de balans is behoorlijk zoek. Er wordt veel te veel aandacht geschonken aan de aanloop naar de verbanning van Mozes en zijn nieuwe leven met vrouw en kind. De vaart valt regelmatig helemaal weg terwijl de aanwezige acteurs toch dergelijk materiaal boeiender zouden moeten maken. Helaas is er geen greintje humor of zelfs lichte vorm van vermaak in de film te ontdekken wat bizar is aangezien Bale zelf heeft aangegeven zich meer verdiept te hebben in de meer lichte en komische kant van Mozes zijn verhaal met het bestuderen van films als Life of Brian (1979). De dodelijk serieuze aangelegenheid en het totale gebrek aan charme speelt de film behoorlijk parten waardoor je eigenlijk constant maar zit te wachten op het volgende grote actiespektakel. Zelfs wanneer God een boodschap aflevert aan Mozes valt er weinig te genieten en slaan de makers qua verschijning de plank behoorlijk mis. Alleen wanneer John Turturro en Sigourney Weaver zeer kort het beeld betreden als ouders van Ramses is het – zei het onbedoeld – volstrekt hilarisch, wederom een vingerwijzing richting het casting-beleid.

Maar de meeste kijkers (zeker de niet-religieuzen) zitten uiteindelijk toch het meest te wachten op de al genoemde tien plagen en het scheiden van de zee. Het zijn iconische momenten in het verhaal en vanuit visueel standpunt is het allemaal vakkundig – alhoewel erg leunend op CGI – gefilmd. Toch had Scott wat meer tijd mogen steken in de tien plagen want als je niet beter zou weten zou je bijna denken dat alle plagen in een tijdsbestek van zo’n 20 minuten de Egyptenaren aandeden. En tijdens het scheiden van de zee – en zeker de razende terugkomst ervan – weten op onverklaarbare wijze bepaalde personages het allemaal te overleven, hoezeer uiteraard onverklaarbaar het scheiden van de zee al niet is. Wat hierna nog volgt komt in Exodus: Gods and Kings over als mosterd na de maaltijd terwijl we het hier toch hebben over de Tien Geboden, maar in de film lijkt het wel of de accu leeg was en het afraffelen was begonnen: wederom een kwestie van balans in je eindproduct vinden en wederom is die zoek.

In een tijd waarin we jaarlijks – en zeker tijdens hoogseizoenen voor blockbusters – worden overladen met spetterende en grootschalige massaproducties valt Exodus: Gods and Kings uit de toon. Het is visueel degelijk, maar niet bijzonder. Het is verhaaltechnisch onder de maat en saai en het brengt uiteindelijk niets nieuws. En dat is misschien wel het allergrootste en hardste gelag. Het verhaal van Mozes dat we allemaal (uit de Bijbel of uit films) zo goed kennen en haast kunnen dromen opnieuw te verfilmen loont alleen als je echt wat toevoegt, maar Scotts film doet dit buiten enkele loopjes met het bijbelverhaal op geen moment en wat dan overblijft is een peperdure maar helaas volstrekt overbodige en ondermaatse film.
★★☆☆☆


Onderwerpen: , , , , , ,


1 Reactie

  1. Hendrik De Vries

    Amen. Dit saaie en zielloze wanproduct maakt nergens indruk op enkele visuele ‘plagen’ na. Ridley Scott maakt er de laatste jaren echt een potje van, deze film lijkt hij volledig op de automatische piloot gemaakt te hebben, Bale doet hier in dezelfde modus aan mee.

    En hoe kun je iemand als Sigourney Weaver casten zonder haar ook maar iets van dialoog te gunnen?


Reageer op dit artikel