Theo’s Terugblik 2010-2014 (slot): Terugkerende thema’s.

Als slotstuk in mijn terugblik kijk ik naar enkele terugkerende thema’s van de afgelopen vijf jaar. Het is vrijwel onmogelijk recht te doen aan alle thema’s, en ongetwijfeld zal ik derhalve er enkele vergeten of negeren. De selectie van wat ik belangrijke thematische gemenedelers vindt volgt hier onder. Zijn er aanvullende thema’s die jou, als lezer, opgevallen zijn?

Feminisme en seksisme

De invloed van internet op de media wordt steeds groter, en de duizenden stuurlui aan wal op Tumblr, Facebook en Twitter kunnen niet onderschat worden. Zoals bij vrijwel alles is de toegenomen stem van de consument een tweesnijdend zwaard, en een groot twistpunt in de discussies over media onder de fanschares was de positie van vrouwen. We kenden de rellen rondom seksisme in de videogame-industrie rondom #gamergate (“it is actually about ethics in game journalism”, mijn reet). De discussies rondom seksisme en feminisme in de media zijn de studios niet ontgaan, en heel wat filmmakers reageerden op beschuldigingen van seksisme (Phil Lord en Chris Miller beloven beterschap), of verklaarden zichzelf als feminist (Josh Whedon, uiteraard). Studios lijken ook de grote vraag naar sterk geschreven vrouwelijke personages te horen, en naast recente producties als Frozen, Zero Dark Thirty, Lucy, The Hunger Games en Orphan Black, mogen we de komende jaren ook nog films verwachten als Wonder Woman en Captain Marvel.

Queer in the picture

De grote vraag naar meer aandacht voor sterke vrouwelijke personages op Tumblr, Twitter en Facebook geldt ook voor niet-heteroseksuele personages. Steeds meer filmmakers en televisiemakers hebben beterschap belooft wanneer het aankomt op queer personages. De verschuiving moge duidelijk zijn: waar in 2004 Brokeback Mountain nog een unicum was- een mainstream film over homo’s- en New Queer Cinema nog zijn eigen niche was, daar lijkt de New Queer Cinema nagenoeg dood. Daarvoor in plaats komen steeds meer films met queer bijpersonages, en steeds meer acteurs die uit de kast durven te komen (Zachary Quinto, Ezra Miller, Wentworth Miller, Jodie Foster). Ook zijn een aantal belangrijke queer filmmakers steeds meer tot de mainstream gaan behoren en Kimberly Pierce, Gus van Sant, John Cameron Mitchell en Todd Haynes maakten de afgelopen jaren alleen een aantal grote films of tv-series, en sterproducer Megan Ellison geldt ook als een belangrijke representant van deze groep. Ook sterregisseur Lana Wachowski kwam officieel uit de kast als transgender. De vaak gemarginaliseerde stem van LGBTQ’s wordt steeds meer in Hollywood gehoord.

Multiculti in Hollywood

Hetzelfde geldt voor Persons of Color. De afgelopen jaren werden er vaker films gemaakt over de ervaringen van zwarte mensen in Amerika, en het problematische verleden rondom racisme in dit land: grote verschil, dit keer waren het niet blanke mannen als Steven Spielberg die deze films maakten (al deden hij en Quentin Tarantino ook een duit in het zakje), maar zwarte mensen als Steve McQueen, Justin Simien, Ryan Coogler, Chris Rock, Lee Daniels, Ava DuVernay en Tyler Perry. Ook waren er meer producties die probeerden om Aziatische of Latijns-Amerikaanse personages een plek te geven, vaak nog op enigszins onbeholpen wijze, maar er is vooruitgang. Meest tekenend zijn ook hier weer de massaprotesten op Tumblr wanneer voorheen zwarte, Latijns-Amerikaanse, Arabische of Aziatische personages vertolkt werden door blanke acteurs. Recentelijk nog ging de rel over Exodus: Gods and Kings. Series als Hannibal en Agents of S.H.I.E.L.D en films als Thor en Man of Steel deden al een goede duit in het zakje door voorheen blanke personages zonder al te veel poeha te casten met acteurs van diverse raciale achtergrond. Aankomende films als Star Wars, Big Hero 6 en de Marvel Netflix-series doen ook hun best voor een multi-culturele cast.

God is overal

De studio’s spelen door multi-culturele casting en meer aandacht voor vrouwelijke en non-heteroseksuele personages steeds meer in op een publiek dat eerder genegeerd werd. De gemarginaliseerde groepen brengen nu het broodnodige extra geld in het laatje, nu de blanke heteroseksuele mannen het af laten weten in de bioscoop. Een andere markt die aangeboord word zijn de christenen, die voorheen voornamelijk hun eigen filmghetto hadden. Vroeger sloegen de films van Kirk Cameron en de zijnen nog geen deuk in een pakje boter, maar tegenwoordig doen films en series voor een christelijke gezindte het erg goed. Films als God is not Dead, Heaven is for Real en Saving Christmas (met Kirk Cameron), allen titels die voornamelijk te vinden zijn in Evangelische boekhandels, deden het boven verwachting goed in de Amerikaanse bioscopen, en ook de mini-serie The Bible (van de producers van reli-serie Touched by an Angel) deed het uitermate sterk. Zo sterk zelfs dat Roma Downey en Mark Burnett (van The Bible) nu de sleutels in handen kregen van Hollywood, als producers van Ben Hur. Ook grote producties als Noah en Exodus: Gods and Kings proberen in te spelen op deze markt, en het laatste woord over “Het Woord op het witte doek” is nog niet gezegd.

Terrorism in the aisles

Een deel van de hang naar christelijk conservatisme in de Amerikaanse markt valt nog steeds te verklaren door de angst voor islamitisch extremisme, post 9/11. Waar rond 2008 veel specifieke films werden gemaakt over terrorisme en de Irak-oorlog (Stop-loss, Lions for Lambs, The Hurt Locker) zijn films die direct ingaan op dit onderwerp tegenwoordig op een paar handen te tellen (Zero Dark Thirty, Lone Survivor, Four Lions en Act of Valor zijn voorname voorbeelden). De thematiek is echter absoluut niet verdwenen, maar onderdeel geworden van het idioom van de blockbuster: The Dark Knight Rises, The Avengers, Battleship, Battle: Los Angeles, The Hunger Games, The Guardians of the Galaxy, Captain America: The Winter Soldier, Iron Man 3, Jack Ryan, Jack Reacher, Live Free or Die Hard, Mission Impossible: Ghost Protocol, Trans4mers, Olympus has Fallen, White House Down; het zijn allen films die stoelen op de beelden die we de afgelopen tien jaar dagelijks op het journaal hebben gezien. Die van oorlogsvoering en politieke stemmingmakerij, en die van terroristische aanslagen en religieus waanzinnigen.

Disney’s prinsessenkroon

Altijd in tijden van oorlog, onvrede en crisis, zie je twee bewegingen: aan de ene kant zie je bloederige genrefilms en heftige actie die op verkapte wijze ingaan op de dagelijkse problematiek (denk aan de opkomst van slashers ten tijde van de Vietnam-oorlog), en aan de andere kant de opkomst van onschuldig familie-entertainment waarbij er een oog word dichtgeknepen voor de boze buitenwereld. Het is dan ook opvallend dat juist de afgelopen zes, zeven jaar, Disney als bedrijf bezig is terug te keren naar oude successen. Veel van de populaire films van Disney stoelden op de oude en vertrouwde formules van vroeger, met een lichte knipoog. Disney deed weer een poging voor herhaald succes met Winnie the Pooh, maar het echte succes schuilt bij de prinsessen: Tangled was een vrij groot succes, maar Frozen nog veel groter. Sterker nog, Frozen is Disney’s meest succesvolle animatie-film ooit. Ook films als Alice in Wonderland en Maleficent keerden terug bij de leest. Disney lijkt meer in te willen zetten op de prinsessencultuur met aankomende titels als Into the Woods en Cinderella. Het is terug naar de basis, met een nostalgische zweem die momenteel stiekem best welkom is.

De reïncarnatie van de RomCom

Een ander lichtvoetig genre is namelijk op sterven na dood. Er worden nauwelijks meer traditionele romcoms gemaakt, en dit valt voor een deel te verklaren door ironische parodieën op het genre (They Came Together) en de hang naar de hardere komedie van de Apatow-stal. De romantische komedie mag dan wel verdwenen zijn uit de multiplex, in de Europese cinema keert deze een soort van terug: Franse films als Populaire, Samba, Bon Dieu en 3 Coeurs deelden thematische grond met de romantische komedie, en in de Nederlandse bioscopen doet de traditionele romcom het zelfs erg goed, met titels als Soof, Mannenharten, Alles is Familie, Hartenstraat, BROs Before HOs en Pak van mijn Hart. In Amerika is de romcom ook niet volledig verdwenen, maar is deze verplaatste naar televisie. In navolging van televisie-romcom How I Met Your Mother volgden dit televisiejaar A to Z, Selfie en Marry Me, en is de televisie-romcom als genre een feit.


Onderwerpen: , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel