Wenen na Wenen
Tijd voor Linklater (2)

Linklater

Richard Linklater mag dan nu een gevestigde en gevierde naam zijn, dat was ooit wel anders. Zoals ik vorige week aangaf in deel één van deze reeks, had hij een aantal pogingen nodig voordat hij een goede film maakte met Dazed and Confused (1993). Die overigens recentelijk voor het eerst in de Nederlandse bioscopen draaide, omdat Linklaters onafhankelijke Amerikaanse cinema begin jaren negentig nog niet op de radar van Nederlandse (en Europese) distributeurs verscheen. Daar kwam twee jaar later verandering in toen hij een film in Europa draaide, Before Sunrise. Linklater won er zijn eerste Zilveren Beer voor de Beste Regisseur mee.

Before Sunrise (1995)

Linklater
Niet alleen is dit het begin van Linklaters faam buiten de VS, het is ook het begin van zijn grootste meesterwerk, de Before trilogie. Doordat ik ze in korte tijd achter elkaar keek, voelt deze toch aan als het minste deel. Of Linklater destijds al de vervolgfilms in zijn hoofd had is echter de vraag. Het is toevallig de meest naïef romantische van de drie, doch tegelijk de meest intellectueel pretentieuze (of tenminste, dat geldt hier en daar voor de dialogen). Maar dat past dan ook wel weer bij de twee hoofdpersonages, jonge intellectuelen die in een dag en nacht een romantische fantasie beleven. Dat levert een aantal heerlijke momenten op, en aan het eind een moeilijk moment. Of kwam dat doordat ik de film zag op de avond voordat de Atlantische Oceaan mij en mijn toenmalige vriendin weer van elkaar zou scheiden, net als in de film? Dat is de kracht van Linklater op zijn best, dat hij universele gevoelens weet te vangen in hele specifieke filmische momenten en personages.
★★★★☆

Suburbia (1996)

Linklater
Een onbekende en daardoor onbeminde Linklater. Tenminste, ik had er nog nooit van gehoord voordat ik aan deze reeks begon. Naar verluidt werd de film destijds slecht ontvangen omdat men een tweede Dazed and Confused verwachtte en Suburbia dat niet is. Het is wel een soort spirituele sequel. Opnieuw schotelt Linklater de kijker een groep tieners gedurende één avond en nacht voor, die naar muziek luisteren en rondhangen in een Amerikaanse voorstad. Het zijn echter niet meer de scholieren die nog een jaar te gaan hebben van Dazed and Confused, maar jongeren die al een jaar van school af maar nog geen stap verder zijn. Hun optimisme is verdampt in cynisme en hopeloosheid. De hedonistische jaren zeventig rock is vervangen door de bittere, boze hardcore en indie rock van de jaren tachtig (hoewel de film zich niet in het verleden afspeelt). Hoewel er wel rondgereden wordt op een gegeven moment, vindt de film zich juist vooral in een lege parkeerplaats af. De bitterheid lijkt niet karakteristiek voor Linklater. Hij schreef dan ook voor het eerst niet zelf het script, maar liet dat over aan Eric Bogosian die zijn eigen toneelstuk bewerkte. Suburbia is geen Dazed and Confused, maar wel ook een sterk portret van een (andere) generatie jongeren.
★★★★☆

The Newton Boys (1998)

Linklater
Linklaters eerste stap in de wereld van de commerciële cinema. Volgens Jonathan Rosenbaum is het de meest onderschatte film van de regisseur. Het mag dan een combinatie van de western en de misdaadfilm over een familie bankrovers begin jaren twintig zijn, het is Linklater niet om de actie of het geweld dat je meestal in deze genres aantreft. De sfeer en emotie van de genres en het tijdperk weet hij wel te treffen, in allerlei scenes die het script allesbehalve voortstuwen. Het verhaal loopt daardoor misschien niet helemaal lekker, en Linklater laat op dat gebied hier en daar wel wat steken vallen. Desalniettemin is The Newton Boys een zeer fijne film over de alternatieve Amerikaanse droom – niet voor niets faalt bendeleider Willis Newton (Matthew McConaughey op zijn charmantst) eerst als olieman voordat hij besluit banken te beroven.
★★★★☆

Live From Shiva’s Dance Floor (2003)


De double bill Waking Life en Tape uit 2001 bewaren we nog even voor de volgende keer. Timothy “Speed” Levitch leidt de kijker in deze korte documentaire door New York en diens geschiedenis, op zijn eigen, aparte manier waarin zijn unieke kijk op de stad, Amerika en het leven naar voren komt. George Washington is niet alleen de vader des vaderlands, maar verlangt eigenlijk ook naar een omhelzing. En Ground Zero moet geen nieuw gebouw of stenen monument worden, maar een levend park. Eigenzinnig en charmant. Linklater maakte met Speed ook nog een serie, waarin de twee door Amerika trekken, maar die was op het moment van schrijven niet beschikbaar.
★★★½☆


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel