De kleurrijke kolder van Pan (2015)
Is de film Pan-tastisch of een Pan-demonium?

14 oktober 2015 · · Kritiek + Première

Joe Wright heeft iets met boekverfilmingen: Atonement (2007) en Pride & Prejudice (2005) waren mooie benaderingen van literaire klassiekers, en Anna Karenina (2012) gaf een geheel nieuwe uitzinnige draai aan Tolstoj’s meesterwerk. Zelfs zijn originele film Hanna (2011) was rijkelijk gevuld met verwijzingen naar de sprookjes van de Gebroeders Grimm. Het is dus niet verwonderlijk dat Joe Wrights nieuwste film Pan (2015) wederom gebaseerd is op een klassiek boek: Peter Pan van J.M Barrie. Helaas is hier het verhaal het minst goed uitgewerkte aspect van de film.

Peter Pan, het boek, is een klassiek verhaal over een Londens meisje dat vertrekt naar een andere wereld waar een strijd plaatsvindt tussen de eeuwig jeugdige Peter Pan en de geweldadige volwassene Captain Hook. Het is een pleidooi voor de geneugten van de kindertijd en de wens nooit op te hoeven groeien. Dit gehele aspect is amper aanwezig in Joe Wrights nieuwe verfilming van het aloude verhaal: ook Wendy is niet aanwezig, Captain Hook is niet de schurk maar een vriend van Peter en laatstgenoemde begint zijn avontuur niet in Neverland maar in Londen.

Peter blijkt in Joe Wrights versie een weeskind dat ontvoerd wordt door schurk Captain Blackbeard en als slaaf moet werken in de mijnen van Neverland. Daar ontmoet hij Captain Hook die hem helpt ontsnappen en samen gaan ze op zoek naar het feeënkoninkrijk waar de moeder van Peter schijnt te zijn. Allerlei elementen uit het boek van Barrie komen langs, waaronder de krokodil, de zeemeerminnen en de Indianen, maar het verhaal is rechtlijniger en de toon duisterder. Dit is immers een film waarin kindslaven mijnen naar een soort crack-cocaïne en feeën, indianen en zelfs kinderen bij bosjes sterven. Ook de plotonwikkeling is traditioneler: in wezen vertelt Pan een nieuwe versie van The Hero’s Journey, de basisstructuur van heldenverhalen die we overal vinden van de Griekse mythen en het Gilgamesj-epos tot Star Wars, Harry Potter en The Matrix. Dit verhaal hebben we vaker gezien. Heel veel vaker.

Het verhaal blijkt echter slechts een kapstok te zijn voor de fantasie van Joe Wright. Als Peter Pan zelf niet de jeugdige bravoure heeft uit het boek van J.M Barrie, dan heeft Wright wel kinderlijke fantasie voor tien. Bij vlagen barst de film uit zijn voegen door de visuele vondsten en krankzinnige uitspattingen. Dingen die uit de hersenpan van Wright en schrijver Jason Fuchs opdoemen zijn onder andere musicalsequenties op moderne popmuziek (Smells Like Teen Spirit, Blitzkrieg Bop), een adembenemende stopmotion-animatiesequentie, nog een tweede animatiesequentie onder water, vreemde aspect-ratio-shifts, een luchtgevecht tussen bommenwerpers en een piratenschip, etc, etc.

Een kleurrijker film zal je dit jaar niet vinden, zeker wanneer stervende inboorlingen uit elkaar spatten in kleurrijke verfclusters en elke locatie eruit ziet alsof Willy Wonka de ontwerper was. De film is een bonte kakofonie van krankzinnige vondsten en het acteerwerk sluit aan op de uitbundige toon: Garrett Hedlund speelt Hook als een maniakele Indiana Jones, nieuwkomer Levi Miller is een groteske versie van een Dickens-personage, Hugh Jackman doet je reinste Tim Curry als Captain Blackbeard en Rooney Mara probeert klasse uit te stralen onder een pruik van wollige neon-gekleurde dreads. Subtiel is het niet, maar het is onvergelijkbaar met enig andere film dit jaar (of het moet het even overstuurde Jupiter Ascending (2015) zijn).

Er valt wat voor te zeggen dat het verhaal zo basaal is, omdat Joe Wright daardoor de mogelijkheid krijgt flink buiten de lijntjes te kleuren. Met een vreemder verhaal was de kans nog groter geweest dat de film uit elkaar zou barsten. Aan de andere kant is de plot die als kapstok dient nu wel erg dun, en dreigt deze te bezwijken onder alle carnavalspakken die Wright er aan probeert te hangen. Pan is uiteindelijk niet een film die je kijkt om het verhaal, maar om de oogstrelende en adembenemende visuele stijl. Het is hyperkitsch, een snoepwinkel voor de ogen. Maar verdomd als het bij vlagen niet extreem aanstekelijk werkt.

★★★½☆


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel