De Tweede Wereldoorlog in de jaren tachtig (2/3)
Le dernier métro (1980)

20 augustus 2015 · · Eighties, Europe? + Kritiek

Le dernier metro

François Truffaut wordt door velen gezien als één van de geestelijk vaders van de Franse nouvelle vague. Een filmstroming die zich eind jaren vijftig afzette tegen het conventionele filmmaken. Ironisch genoeg maakte Truffaut zo’n twintig jaar later een vrij conventionele film over theatermaken in oorlogstijd. Le dernier métro stelt hierin de Tweede Wereldoorlog niet zozeer centraal maar gebruikt deze als schrijnend decor in een wereld waar kunst en liefde alles lijken te overwinnen.

De joodse Lucas Steiner (Heinz Bennent) is een succesvol regisseur in Théâtre de Montmartre in Parijs. In 1942 is hij genoodzaakt onder te duiken in de kelder van zijn eigen theater. De enige die weet dat hij daar verborgen zit is zijn niet-joodse vrouw en actrice Marion (Catherine Deneuve). De rest van de wereld is in de veronderstelling dat hij het land uit gevlucht is, iets wat Lucas ook van plan is. Wanneer dit plan wordt bemoeilijkt wordt Lucas wanhopig. Hoe houdt hij het zo lang uit in de kelder van het theater waar gewoon doorgespeeld wordt? Via een luchtsluis gaat hij meeluisteren met de repetities van een nieuw theaterproductie waarin zijn vrouw de hoofdrol speelt.

De liefde voor theatermaken en de liefde voor elkaar lijken het centrale thema van de film. De eerste liefde is overduidelijk zichtbaar. Marion, die als enige weet dat haar man in de kelder zit, heeft er een dagtaak aan om na elke repetitie te overleggen met haar echtgenoot over het toneelstuk. De aanwijzingen die ze krijgt geeft ze door aan de regisseur, die het meeste prima lijkt te vinden. De liefde voor elkaar zit hem deels in het echtpaar Steiner en veel subtieler in de ontluikende liefde tussen Marion en haar tegenspeler Bernard Granger (Gérard Depardieu). Dit alles wordt door Truffaut mondjesmaat getoond. Middels korte onderlinge blikken, een korte zoen na een geslaagde première en impliciet wanneer Bernard Marion verdedigt na een negatieve recensie.

Le dernier metro

Naast het onderduiken en het repeteren spelen nog een paar dingen op de achtergrond. Zo heeft Bernard een ‘bijrol’ in het verzet en is de antisemitische theatercriticus Daxiat een constante dreiging voor het theater en Lucas. Het is de veelheid van plotlijnen en gebeurtenissen die de film enerzijds interessant maakt maar tegelijkertijd ook de focus en spanning wegnemen. De dreiging en angst die met name Marion voelt over haar man komt maar deels over op de kijker. Ook de aantrekkingskracht tussen haar en Bernard had prominenter naar voren mogen komen. Het valt Truffaut qua vakmanschap te prijzen hoe hij een en ander weet te verweven, maar het netto-effect leidt tot een einde dat voelt als een anticlimax.

Le dernier métro voelt daarmee uiteindelijk een beetje als vlees noch vis. De emotionele impact die een film als Au revoir les enfants (1987) had ontbreekt hier waar de situatie van Lucas Steiner daar wel gelegenheid toe geeft. Zeker met een duivelse Jodenhater in de nabijheid van het theater. Truffaut zinspeelt een aantal maal op een confrontatie maar laat deze kans voorbijgaan. Ook de verhouding tussen Marion en Bernard weet niet de meest gevoelige snaar te raken. De film is daarmee niet slecht, daarvoor zijn opbouw, mise-en-scène en acteerprestaties te goed. Toch had deze film op het emotionele vlak meer indruk kunnen maken.


Onderwerpen: , ,


Reageer op dit artikel