Getekende soldaten in Cafard (2015)
Ongewone animatie van Belgische bodem

22 oktober 2015 · · Kritiek + Première

Een maan staat aan de hemel. De maan is niet rond, maar hexagonaal, en de nacht is niet zwart maar aubergine getint. Dit is het eerste beeld van de Belgische animatiefilm Cafard, en tekenend voor de unieke stijl die de filmmakers hebben gekozen om het verhaal te vertellen. Dit verhaal zelf is alleszins een stuk traditioneler.

Cafard volgt de avonturen van de bemanning van tankwagen Le Cafard (de kakkerlak) van het Belgische ACM-korps, ‘s werelds eerste pantserdivisie, opgericht en werkzaam tijdens de eerste wereldoorlog. Onze protagonist is Jean Mordant, wereldkampioen boksen (gebaseerd op Constant Le Marin), die zich bij het leger aansluit om de verkrachting van zijn dochter door Duitse soldaten te wreken. Voor hij het weet is hij ver van huis, aan het Russische front, en is Oostende opeens heel ver weg.

De helse ervaring van de oorlog wordt krachtig verbeeld door de ruwe animatiestijl. Er is voor gekozen om de normale werkwijze van computeranimatie niet volledig af te ronden, waardoor de personages nog steeds bestaan uit clusters polygonen. Ze zijn niet afgewerkt, rechthoekig, ruw. Deze letterlijk grof geschetste rouwdouwers worden tot leven gebracht via motion capture (animatie aangestuurd door acteurs), wat niet alleen kosten bespaart, maar ook zorgt voor een vrijheid in beweging en camera. Regisseur Jan Bultheel benut dit ten zeerste, en regelmatig zoekt hij de verwarring en chaos op in cameravoering, kleurgebruik en textuur.

Je kunt het lelijk noemen, en daar valt wat voor te zeggen, maar de doelbewust gedateerd ogende animatiestijl – die nog het meeste doet denken aan vroege computerspellen – wordt zo sterk doorgevoerd dat het een statement wordt. Cafard is een lelijke, ruwe, chaotische film, gelijk de oorlog. Voor evenveel vervreemding zorgt de keuze om de personages te laten spreken in een ouderwets Oostends dialect (anno 1910), vrijwel onverstaanbaar voor de gemiddelde moderne Nederlander of Vlaming. Hier wordt de authenticiteit opgezocht: de regisseur liet tijdens het maakproces uitgebreide documenten samenstellen door taalexperts, bestaande uit een (spreek)woordenlijst waar hij voor het script uit kon putten.

De authenticiteit van de film, in stijl en verhaallijn werkt in zijn voordeel, want de gebeurtenissen zelf zijn enigszins rechtlijnig. De structuur van de film voelt episodisch, waarbij de mannen steeds verder van huis weg raken, maar waarbij ook plichtmatig nieuwe avonturen hun intrede doen wanneer de vorige afgerond zijn. Ondanks dat de film één been in de realiteit heeft staan, zijn sommige plotontwikkelingen wel erg clichématig en uitgekauwd. Dat het einde nog enigszins afwijkt van het verwachtingspatroon neemt niet weg dat de plot grotendeels via de gebaande paden loopt. Gelukkig biedt Cafard in zijn unieke vorm meer uitdaging dan in de plot.

★★★½☆


Onderwerpen: ,


Reageer op dit artikel