Hannibal (Seizoen 3)
Transformatie en destructieve liefde

1 september 2015 · · Televisie

Transformatie is het hoofdthema voor televisieserie Hannibal (2013-2015): de verscheidene moordenaars transformeren zichzelf in monsters, of transformeren hun slachtoffers tot ‘kunstwerken’. Hannibal als serie bleef zichzelf ook heruitvinden: Seizoen één was voornamelijk een politieserie, met enkele filosofische en psychologische uitstapjes. Seizoen twee was bewust kunstzinniger en duisterder, met een kat-en-muis-spel als leidend motief. Seizoen drie, het laatste, ging ook door verschillende fasen heen: het eerste gedeelte van het seizoen was een Hiëronymus Boschiaanse hellevaart door Florence, waarna de serie transformeerde een grand-guignol-campmeesterwerk, alvorens te besluiten als een meer gegronde blik op psychopathie.

De rest van dit artikel bevat milde spoilers voor het derde seizoen.

In seizoen drie vinden we Hannibal Lecter in Florence met Will Graham op zijn hielen. De neoclassicistische kunst- en bouwwerken verschaffen de start van het seizoen een kunstzinnige sfeer, versterkt door de associatieve montage, het weelderige camerawerk en de vaak esoterische dialoog. Na dit trage begin raakt de serie in een stroomversnelling, waarbij de pulpelementen omarmd worden wanneer Hannibal de strijd aangaat met Mason Verger.

De dialoog wordt dubbelzinniger, de plotlijnen grotesker en seks wordt een belangrijk onderdeel. De toonverandering uit zich het sterkst in het personage van Alana Bloom. Zij transformeert zichzelf van een gemanipuleerde en frêle vrouw in een sterke stoeipoes in mantelpak, die vallen zet voor de psychopathische mannen in haar leven terwijl ze caleidoscopische seks heeft met haar vrouwelijke beau. Bedenker Bryan Fuller put uit de film noir uit de jaren vijftig, en de psychoseksuele horrorfilms uit de jaren zeventig. Er is niets op televisie wat vergelijkbaar is.

Tegen het einde verandert Hannibal weer van toonzetting, wanneer het personage Francis Dollarhyde zijn intrede doet: een seriemoordenaar in de dop die zijn eigen psychologische problemen probeert te onderdrukken om geluk te vinden in de liefde met de blinde Reba. Maar dit geluk blijkt van korte duur, en de psychopathische tendensen steken opnieuw de kop op, mede dankzij de invloed van Hannibal. De fantasieën van Francis Dollarhyde zijn ontleend aan de kunstwerken van William Blake en de beelden zijn passend bombastisch. Maar buiten deze fantasieën is het leven van Dollarhyde vooral tragisch, en de serie is op de momenten van moord duidelijk meer gegrond en realistisch.

Naast het haast avant-gardistische uiterlijk van de serie, vol vreemde overgangen in de montage en lyrisch cameragebruik, is Hannibal in de kern (zeker in seizoen drie) een universeel verhaal over de duisternis in de mens en de existentiële eenzaamheid in de wereld. De transformaties van de moordenaars – en hun slachtoffers – raken aan hun gevoel eenlingen te zijn en hun zoektochten naar een wederhelft. In beeld zien we regelmatig dubbelingen: gezichten van de personages die in elkaar overvloeien in de belichting of montage – personages die elkaars gelijken zijn of naar een gelijke zoeken. Francis Dollarhyde denkt in Reba zijn gelijke te vinden, de vrouw uit het schilderij van Blake tegenover zijn draak. Bedelia du Marier denkt de vrouw van Hannibal te zijn, maar wordt ook vergeleken met Will – Hannibals maîtresse. En wanneer Alana Bloom en Margot Verger geluk vinden bij elkaar, versmelten ze tot één persoon.

Uiteindelijk is Hannibal een verhaal waarin mensen elkaar kapot maken uit liefde: Hannibal probeert Will te transformeren tot moordenaar, in de hoop een gelijke te vinden. De bombastische finale onderstreept de romantische noties nog meer. Niet alleen romantisch in de zin van liefde, maar ook als in de stroming in de schilderkunst waarbij subjectieve ervaring, en de daarmee gepaarde psychologische gevoelens centraal stonden. Hannibal kruipt diep in de hoofden van de personages, tot de stijl van de serie meer een cinematografische koortsdroom dan een kloppend narratief is. Maar de grote gemene deler in de hoofden van deze personages is een zoektocht naar een anker, een ander. Een gelijke op wie men kan bouwen, of met wie men samen kan vernietigen. Hannibal is wanneer puntje bij paaltje komt een tragisch liefdesverhaal over een monster dat een ander monster probeert te maken om niet meer alleen te zijn. De laatste scènes putten hun kracht uit de onderliggende tragiek van deze wens.


Onderwerpen: ,


Reageer op dit artikel